عبدالله مستوفى
99
شرح زندگانى من ( تاريخ اجتماعى وادراى دوره قاجاريه ) ( فارسى )
خانوادگى عموما در خانهها اتفاق ميافتاد و مهماننوازى روس نمايشات خود را در اين مجالس ظاهر ميكرد . خانم صاحبخانه ، در خوراندن غذا و تنقل و آقاى خانه ، در پيمودن نوشابه بميهمانان خود افراط ميكردند . جوانهاى خانه ، اعم از خانم و آقا تا مدرسهء متوسط را تمام نميكردند ، از اين تفريحات بر كنار بودند حتى در خانهء خود هم در اين مجالس شركت نميكردند . اعيان اكثر تا دو سه ساعت بعد از نصف شب ، در اينگونه مجالس كه هفتهاى يكى دو سه الى تمام شبها مدعو بودند ، به خوردن نوشابه و بازيهاى كم برد و باخت ، مانند ويست و شيك - هاى آنها بريج ، وقت ميگذراندند . صبحها زودتر از ظهر از رختخواب بيرون نميآمدند و چون نهار آنها در ساعت يك بعد از ظهر بود ، صبحانه غير از چاى چيزى نمىخوردند . در ساعت هفت شام ميخوردند و يكساعت بعد از نصف شب سوپه يا شام دير مفصل را در شب - نشينيها صرف ميكردند . طبقات پائينتر كه بايد ساعت هشت صبح در دار التجاره و ادارات خود باشند ، نهار و شام را مثل اعيان در همين ساعتها ميخوردند و چون زود ميخوابيدند . حاجتى بشام دير نداشته در عوض صبحانه را كه ناگزير بايد يكساعتى قبل از ساعت هشت صبح بخورند ، مفصلتر صرف ميكردند . باغهاى تابستانى باغ تابستانى آكواريوم « 1 » كه جز يك حوض شيشهاى كه وسط آن چراغ داشته و در آن چند دانه ماهى سفيد و سياه در گردش بودند ، چيزى از آكواريومهاى دنيا نداشت ، داراى يك نمايشگاه باز و يك نمايشگاه بسته بود . كسى كه بليط نمايشگاه بسته را به دو الى سه چهار پنج منات ميخريد ، طبعا از گردش باغ و تماشاى نمايشگاه باز آن هم استفاده ميكرد . در نمايشگاه بستهء آن سنهاى مختلف ، بعضى آواز و برخى ساز و رقص يا تآترهاى مختصر يك پردهاى ميدادند . رستوران مفصل و اطاقهاى جداگانه هم داشت كه مردم در آنجاها غذا ميخوردند و تا يكى دو ساعت بعد از نصف شب ، بتفريح ميپرداختند . از اين باغات تابستانى پنج ششتائى در پطرزبورغ بود كه آكواريوم از همهء آنها شيكتر بود . باغ تابستانى توريد « 2 » هم بد نبود : ماه مهء پطرزبورغ ماه مهء پطرزبورغ و حولوحوش بهترين فصول سال آنجاست و ارزش دارد كه از جاهاى دور براى درك صفا و استنشاق هواى خوش به آنجا بيايند . تابش آفتاب پانزده شانزده ساعتى روزهاى بهار كه در تابستان بنوزده ساعت هم ميرسد ، در ظرف ماه آوريل ، بقيهء سرماى زمستان را تمام كرده و تهماندهء يخهاى درياچهء لادگا « 3 » و اونگا « 4 » را آب نموده ، بدرياى بالتيك ميريزد و سبزهها را رويانده و درختها را پر از برگ مىكند . هواى ملايم
--> ( 1 ) - Aquarium ( 2 ) - Tovrid ( 3 ) - Ladoga ( 4 ) - Onega