عبدالله مستوفى
98
شرح زندگانى من ( تاريخ اجتماعى وادراى دوره قاجاريه ) ( فارسى )
برف خيابانها و پاك كردن دائمى پيادهروهاست . در پيادهروها بعد از پاك كردن برف ، قدرى ماسه ميپاشند كه براى عبور لغزنده نشود . گاهگاه لازم مىشود كه برفهاى وسط خيابانها را هم با گارىها برداشته برودخانه بريزند تا حركت سورتمههاى زمستانى كه بجاى درشكه معمولست ، آسان شود . پس ، خانهها ماليات مستغلات را كه براى تنظيف شهر است ، جنسى پرداخته و هر كس حد خانهء خود را تنظيف مىكند . براى ادارهء امور هر خانه ، ادارهء مباشرتى از طرف مالك هست كه بساط دفتر خود را در يكى از دستگاههاى خانه پهن كرده است . تجديد اجاره در دفتر اسناد رسمى ، وصول اجارهء هر ماهه ، مصارف تعمير منزلها هرچندى يك بار ، برعهدهء اين ادارهء مباشرت است . البته اگر رفتگرهاى خانهاى وظيفهء خود را اجرا نكنند ، باخطار پاسبان پست سر چهار راه كه اكثر از پاسبانهاى ورزيده هستند ، بدون چونوچرا از طرف ادارهء مباشرت و طمع و توقعى از طرف پاسبان اصلاح مىشود . شهر پطرزبورغ با اين همه برف و باران ، يكى از پاكيزهترين شهرهاى اروپا و اين طرز ساختمان و رويهء نگاهدارى آنها و تنظيف معابر ، در كليهء شهرهاى روسيه معمول است . منزلهاى عادى شش هفت مكانى كه جبهه بخيابان داشت ، در اينوقت ماهى يكصد الى يكصد و پنجاه منات طلا كه هفتاد و پنج تومان پول ايران بود اجاره داشت . منزلهائيكه راهرو آنها در حياط بود ، تا صدى بيست ، الى صدى سى ارزانتر بود . البته عدهء اطاق و بالا و پائين طبقه و وقوع خانه در خيابانهاى بهتر و محلههاى نزديك بمركز هم ، در گرانى و ارزانى منزلهاى هر خانه بىمداخله نبود . رستورانها و زندگى پطرزبورغ رستورانهاى شيك پطرزبورغ گذشته از ارنست كه در بيرون و وصل به شهر است عبارت بود از كوبا و كنتان و ادرس « 1 » كه اين چهار رستوران شيكترين رستورانهاى پطرزبورغ و گرانى قيمت آنها براى تجملشان بود . مخصوصا كنتان كه نخلهاى بسيار بزرگ داشت ، افسوس كه در يك حريق نخلها تلف شد و از هر چيز بيشتر حيف بود زيرا تدارك نظير آن در پطرزبورغ سالهاى زياد وقت لازم داشت . در اين وقت رستوران در پطرزبورغ ، جنبهء تجملش بيشتر از غذا خوردن بود . مردم براى غذا خوردن برستورانها نميرفتند ، بلكه اكثر براى تظاهر دارائى و گاهى براى تفريح بود . به همين نظر رستورانها چندان سعى در ارزان تمام كردن غذا كه از فروش زياد دخل كنند ، نداشتند و سعى آنها در راه تجمل به كار ميرفت . رفتن دخترهاى جوان ولو با برادر و پدر و مادر برستورانها مرسوم نبود و اگر اتفاق مىافتاد ، حكما باطاق مخصوص كه در تمام رستورانها معمول است ، ميرفتند . چون رستوران در پطرزبورغ براى رفع حاجت تغذيه نبود بلكه مؤسسات تجملى بود ، به همين جهت مردم در خانههاى خود وسائل سرگرمى فراهم ميكردند و مهمانيهاى
--> ( 1 ) - Oders