نوشتهء ميرزا مهدى خان استرآبادى است . در اين كتاب ، در چند مورد از سيستان ياد شده است . اين موارد عبارتند از : يورش افغانان به اصفهان از راه سيستان « 1 » ، فرار اشرف افغان و تصميم او به گذشتن از سيستان « 2 » و از همه مهم‌تر ، برآمدن ملك محمود سيستانى « 3 » و ستيزه‌هاى او با نادر قلى افشار ( 1148 - 1160 ق / 1735 - 1747 م ) استرآبادى به دنبال قتل ملك به سال 1139 ق / 7 - 1726 م تأكيد مىكند كه « نقباى سيستان » شورش كردند « 4 » . مسئلهء مهم‌ترى كه سيستان را در كانون توجّه استرآبادى قرار داده ، لشكركشى نادرشاه به هندوستان است « 5 » . از سوى ديگر ، به دليل درگيرى دائمى نادرشاه به جنگ ، سيستانيان نيز در لشكركشىهاى او مشاركت داشتند « 6 » . ديگر اثر تاريخ‌نگارى برجسته اين دوران عالم‌آراى نادرى ، « 7 » نوشتهء محمّد كاظم مروى است . مروى كه از كارگزاران مالى دوران نادرى بود و مدّتى در تكاپوهاى جنگى او نيز با همين منصب شركت داشت در اثر خويش كه در سه جلد نشر يافته ، توجّهى ويژه به مسائل شرقى ايران اين روزگار دارد و چونان استرآبادى گزارش‌هايى دربارهء موضوعات ياد شده ارائه مىدهد ، با اين تفاوت كه گزارش‌هاى او در پاره‌اى جاها كامل‌تر از گزارش‌هاى استرآبادى است و در پاره‌اى موارد به اوضاع بلوچستان و تحوّلات آن نيز بيشتر از جهانگشاى نادرى اشاره مىكند « 8 » . همچنين او نيز همانند استرآبادى ، تكاپوهاى جنگى را مورد توجّه قرار مىدهد و از

--> ( 1 ) . استرآبادى ، ميرزا مهدىخان ، تاريخ جهانگشاى نادرى ، انتشارات دنياى كتاب ، تهران 1368 ، ص 15 . ( 2 ) . همان ، ص 167 . ( 3 ) . همان ، صص 96 - 97 . ( 4 ) . همان ، صص 98 - 99 ، گزارش اين شورش را استرآبادى در اثر خويش آورده است . ( 5 ) . استرآبادى اشاره مىكند كه نادر براى رسيدن به قندهار از كرمان و بيابان گرگ گذشت . ( ص 369 ) ( 6 ) . همان ، ص 203 ، 269 - 270 ، 319 . ( 7 ) . مروى ، محمّد كاظم ، عالم‌آراى نادرى ، به كوشش محمّد امين رياحى ، زوار ، تهران 1364 ، 3 جلد . ( 8 ) . براى نمونه نگاه كنيد به گزارش‌هاى او دربارهء عبد اللّه خان بلوچ و محمّد خان بلوچ در جلد يكم ، صص 91 - 97 ، 290 ، 295 ، 331 ، مسئلهء بلوچ‌ها و قزلباشان در جلد دوم ، ص 513 و مسئلهء محبّت خان بلوچ در صص 530 - 532 و رويداد تسليم شدن بلوچستان در ص 537 و حضور محمّد خان بلوچ در خدمت شاه طهماسب دوم و اهميّت بلوچستان در جلد يكم ، ص 223 .