شاهنامهء ثعالبى در شرح احوال سلاطين ايران بقلم ابو منصور عبد الملك بن محمد بن اسمعيل الثعالبى سلطنت كيومرث و روايات مختلفى كه در مورد او مشهور است مورّخين ملل مختلفه در خصوص اين پادشاه عقايد بسيار اظهار داشته‌اند بعضى او را آدم ابو البشر عليه السلام دانسته برآنند كه خداوند بدست خود او را خلق كرده و جزئى از روح خود را در كالبد او دميده و ملائك را بسجدهء او وادار نموده و او را منشأ خلقت نوع بشر قرار داده است . برخى او را فرزند آدم و نخستين پادشاه دانند همچنانكه شيث اوّلين نبى از اولاد او بوده تا يكى بتربيت جسمانى و ديگرى بتربيت روحانى خلق همّت گمارند . جمعى ديگر برآنند كه آدم خليفهء خداوند و نخستين پادشاه روى زمين بوده است و بنابر روايتى كه ابو جعفر محمد بن جرير طبرى از قول علماى ايران در كتاب خود نقل مىكند كيومرث و آدم عليه السلام شخص واحد و بقولى فرزند آدم و حوا بوده و نيز متذكّر است كه علماى ملل مختلفه متّفقا كيومرث را پدر ايرانيان دانسته‌اند ولى در اينكه او همان آدم باشد متّفق العقيده نيستند امّا معتقدند كه اين پادشاه و اعقابش تا زمان فوت يزدجرد بن شهريار كه از همين سلسله و در زمان عثمان بن عفان رضى اللّه عنه در مرو كشته شد يكى بعد از ديگرى در نقاط مختلفهء شرق يك سلسله حكومت‌هاى مرتّب و منظّم داشته‌اند . امّا تاريخ سلاطين ايران روشن‌تر و محقّق‌تر از تاريخ ساير سلاطين است زيرا قوم ديگرى كه داراى حكومتى بدين دوام و بقاء بوده و فرمانروايانشان بدين ثبات و نظم مانند هيئت متّحدى مجتمع و مؤتلف باشند كسى به ياد ندارد .