عبد الحسين نوايى
16
شاه عباس ( مجموعه اسناد و مكاتبات تاريخى همراه با يادداشتهاى تفصيلى ) ( فارسى )
و سپاه روم دست به روى احدى بلند نكرد . درين نامه ذكر شده بود كه چون سفارت محمد - بيك روملو طولانى شده بهتر است شاه ايران سفير ديگرى با تحف و پيشكشهاى كافى گسيل دارد . ضمنا درين مكتوب سردار ترك از شاه عباس خواسته بود كه قزلباشان دست به جنگ برنياورند . پادشاه صفوى بار ديگر پاسخ داد كه حرف همان است كه بر زبان و بنان رفته است . محمد بيك هم از معتبران طايفهء قزلباش و محل اعتماد شاهانه است . اما در مورد جلوگيرى قزلباشان از جنگ ، آنان وظيفه دار حفظ جان و مال رعايا هستند و اگر از آن ناحيه آسيبى به رعايا نرسد و مانع از خروج سپاه ترك از اردو شوند ، ازين جانب كسى دست به اسلحه نخواهد برد . در خلال اين احوال ، زد و خوردهائى بين افراد قزلباش و سپاهيان ترك روى داد . زيرا تركان به قصد جمعآورى آذوقه از اردو بيرون مىآمدند و قزلباشان سر راه بر آنان مىگرفتند . مراد پاشا كه از عدهء سپاه قزلباش و آسودگى اسبان آنان و استحكام قلعهء تبريز خبر داشت ، براى آن كه سپاه ترك را سالم از معركه بيرون كشد ، بار ديگر پيغام داد كه همچنان كه وى از طرف خواندگار روم در امر صلح وكيل است ، در تعيين سر حدات از جانب شاه عباس نيز وكيل باشد . شاه عباس زيركانه جواب داد هرچند نظر ما همان است كه به تحرير و تقرير آمد ، « آن دستور معظم رعايت ناموس هر دو جانب كنند » مراد پاشا پس از آنكه جمعى از سپاهيان خود را در طلب آذوقه از دست داد و حتى سردار قوم تاتار موسوم به جيل پاشا درين زد و خوردها كشته شد ، از تبريز كوچ كرد و در راه دو سه نفر از مردم گمنام را خلعت داده روانهء درگاه شاه صفوى كرد و پيغام داد كه از اين رفت و آمدها خاطر شاهانه مكدر نشود . چه اين امر براى فرو نشاندن حرارت بعضى از سرداران مغرور سپاه بود . شاه عباس ، در قبال اين عرض معذرت سياسى ، عدهاى از اسراى ترك را خلعت داده باز فرستاد . پس از رفتن تركان ، شاه عباس بار ديگر به تبريز آمد و به جبر خاطر مسكينان جنگ زده پرداخت و جمعى از رعايا را از اداى مال آن سال و سال بعد معاف داشت . مرادپاشا در رسيدن به ديار بكر ، به سلطان عثمانى نامه نوشت كه چون پادشاه صفوى از دشمنى درگذشته اظهار دوستى مىنمايد و تا حال نيز از سرحدات مورد توافق شاه طهماسب و سلطان سليمان تجاوز نكرده بهتر آن است كه كار به صلح انجامد . وى اين نامه را با چاوشى