عبد الحسين نوايى

9

شاه عباس ( مجموعه اسناد و مكاتبات تاريخى همراه با يادداشتهاى تفصيلى ) ( فارسى )

گرجستان كاخت سر از اطاعت عثمانيان باز زده بار ديگر زانوى اطاعت در برابر شاه عباس بر - زمين نهاده به « پابوس حضرت اعلى شاهى سربلندى يافت » و بر طبق قانون و سنت طبق زر طلا كه به نام شاه عباس سكه زده بود بر سر پادشاه صفوى نثار كرد . گرگين خان ولد سمايون والى گرجستان كارتيل نيز در پاى همين قلعه « به شرف مجالست مجلس بهشت آيين » شاه صفوى مشرف گرديد . قلعهء ايروان پس از يك محاصرهء شش ماهه ، روز عاشوراى سال 1012 ه ، به دست قزلباشان افتاد و سيد محمد پاشا مشهور به شريف پاشا از قلعه بيرون آمد و در صحرا اقامت گزيد و قرچقاى بيك قلعه را ضبط نمود . شاه عباس بر طبق قرار قبلى ، قلعگيان را به جان و مال امان داد و حتى وقتى محصورين دوازده هزار تومان عراقى بين خود جمع كرده به رسم پيشكش تقديم داشتند شاه صفوى نپذيرفت و بر ايشان بخشود . شريف پاشا كه اصلا اصفهانى بود ، بنابر تقاضاى خود به مشهد مقدس رفت و توطن اختيار نمود و شاه عباس هر ساله مبلغ سيصد تومان عراقى نقد و پانصد خروار غله به دو مدد معاش داد و همچنين به دو اجازه داد كه در ايام و ليالى متبركه ، چونان ديگر خدام روضهء مقدسهء رضويه ، خدمت نمايد . دولت عثمانى چغال اوغلى ( چغاله زاده ) قاپودان پاشا را به وزارت اعظم و سردارى سپاه برگزيد و مأمور جنگ با ايران نمود . شاه عباس دستور داد كه در مسير سپاه عثمانى هر چه غله و علف و علفزار است بسوزانند و نهرها و قناتها را ويران كنند و رعايا را به داخل كشور كوچ دهند و اراضى طرفداران تركان و كسانى را كه مايل به كوچ كردن به داخل كشور نباشند تاخت و غارت نمايند . چغال اوغلى از قارص متوجه ايروان و نخجوان شد . طبق امر شاه عباس ، رعاياى ايروان را امير گونه خان حاكم ايروان به جانب قراجه داغ كوچ داد . چغال اوغلى وقتى به - ايروان رسيد كه كسى جز در قلل كوههاى سخت و نقاط دور دست نمانده بود . شاه عباس احتياطا دستور داد تا مردم نخجوان و جولاه را نيز از مساكن خود كوچ دهند . مردم نخجوان به دزمار و قراچه‌داغ و مردم جولاه با همه تعلق به مقام و مسكن خويش به اصفهان رفتند و به قول اسكندر بيك منشى « در كنار زاينده رود مسكن ايشان قرار يافته به تدريج خانه‌هاى به تكليف باغچه‌دار عمارت نمودند » . اكنون نيز محل سكناى ايشان به نام جلفا باقى است . پادشاه صفوى ، پس از آنكه چيزى در دسترس سپاه ترك باقى نگذاشت ، جمعى از سپاهيان