عبد الحسين نوايى

2

شاه عباس ( مجموعه اسناد و مكاتبات تاريخى همراه با يادداشتهاى تفصيلى ) ( فارسى )

درگذشت ( 28 صفر 1013 ه ) و وزارت به لالا محمد پاشا رسيد . اما وى در محاربه با مسيحيان توفيق فراوان نيافت . زيرا هرچند پل شهر بود را كه مسيحيان ويران كرده بودند بار ديگر بنا كرد و شهر مستحكم گران Gran را در محاصره گرفت ، ولى رسيدن زمستان وى را از فتح‌گران بازداشت و وزير به بلگراد بازگشت . در همين سال فرانسه و انگلستان و ونيز معاهدات كنسولى خود را تجديد كردند و تنها ايران بود كه در برابر دولت عثمانى ايستادگى مىكرد . زيرا پس از آن كه ملايخشى فرستادهء شاه عباس به ايران ناجوانمردانه كشته شد ، شاه عباس با يك محاصرهء شديد شش ماهه ايروان را فرا چنگ آورد و علمائى را كه فتوى به جنگ با ايرانيان داده و ريختن خون مردم شيعى مذهب ايران را برابر با ثواب كشتن 70 كافر اعلام كرده بودند به شكنجه كشيد . پادشاه ايران امير گونه خان قاجار را حكومت ايروان بخشيد و ارامنهء آقچه قلعه را به جلفاى اصفهان كوچ داد . علائى بيك كنعان كه به دستور عثمان پاشا فرمانرواى قارص براى يك مأموريت اكتشافى آمده بود به دست امير گونه خان افتاد . و وى او را به دهانهء توپ گذاشت . اندكى بعد قلعهء محكم قارص نيز به دست شاه عباس افتاد . ولى قلعهء آخسقه تسليم پادشاه صفوى نشد . جغاله زاده روز 17 محرم عازم ايران شد و در برابر ارزروم ، حكام وان و ارزروم و يكى از همراهان دلى حسن به نام قراقاچ به دو پيوستند . جغاله قراقاچ را بخشوده و حكومت چلدر را به وى بخشيده بود . جغاله زاده به بهانهء رسيدن قراقاچ چندان صبر كرد كه زمستان فرا رسيد و آن‌گاه خواست كه به شروان نزد پسر خود رود . ولى سپاهيان مانع آمدند كه او از خاك روم خارج شود . ناچار در وان قشلاق نمود . سپاه ايران به دو حمله‌ور گرديد و فرماندهء ترك بر اثر فشار قزلباشان به ارزروم پناه جست . با اين حال شاه عباس به فتح وان توفيق نيافت . در طى جنگ با هنگرى قاسم پاشا قائم مقام كشته شد و ساريقچى مصطفى به جاى او منصوب گرديد . ولى او نيز به جرم ظلم و بيدادگرى در 20 شعبان 1013 ه به قتل رسيد . در آسيا چهار فرماندهء جديد به نامهاى قلندر اوغلى ، خليل ، ساچلو و سعيد جانشين دلى حسن و برادرش شدند . داود پاشا و نصوح پاشا مأمور سركوبى شورشيان شدند . وزير اعظم عازم جنگ با هنگرى شد . ولى باطنا ميل داشت كه صلح در ميان آيد . زيرا اوضاع آناطولى بر اثر حملهء ايرانيان و شورش فراريان سخت آشفته بود . عاقبت در سال 1604 م . متاركهء سه ساله‌اى منعقد گرديد . گو اين كه مذاكرات صلح كه در شهر پست Peste