عبد الحسين نوايى

3

شاه عباس ( مجموعه اسناد و مكاتبات تاريخى همراه با يادداشتهاى تفصيلى ) ( فارسى )

شروع شده بود به جايى نرسيد . اما در ناحيهء ترانسيلوانى بخت با تركان يار گشت . زيرا مردم مجارستان و ترانسيلوانى بر اثر رنجش از رفتار خشن آلمانها ، خود يكى از نجباى مشهور مجارستان را به نام بوسكاى انتخاب كرده به خدمت سلطان گسيل داشتند و سلطان او را به خوبى پذيرفت و به دو عنوان شاه هنگرى و فرمان فرماى ترانسيلوانى داد و او را مأمور كرد تا براى دريافت درفش و تاج و شمشير و چماق سلطنت ( توپوز ) به بلگراد رود . وزير اعظم از بوسكاى دعوت كرد تا نيوهوزل Neuhoeusel را محاصره كند و خود نيز دژ گران Gran را در حصار گرفته گشود . تركان در اين هنگام انسانيت تمام در مورد جان و مال مدافعين و ساكنين قلعه به خرج دادند و حتى براى حمل مجروحين و بيماران از رود دانوب كمك فراوان نمودند . مقارن اين حال شهرهاى ويس‌گراد Wissegrad و دپدلن Depedlen و وسپريم Wesprim و پالاتا Palata به دست وزير اعظم افتاد و نيوهوزل به دست بوسكاى . در پايان اين لشكر كشى ، بوسكاى رسما به عنوان پادشاه هنگرى شناخته شد و وزير تاجى از طلا و الماس بر سر او نهاد و شمشيرى مرصع به كمرش بست و اعلام كرد كه سلطان تا ده سال او را از پرداخت هر گونه وجهى معاف مىنمايد و پس ازين مدت نيز ميزان پرداخت وى به باب عالى از ده هزار دوكا تجاوز نخواهد نمود و بوسكاى نيز متقابلا متعهد گرديد كه قلاع ليپا Lippa و ينو yenoe را به پاشاى تمسوار تحويل دهد . اما مأموريت چغاله زاده چنين پايان خوشى نداشت . زيرا سپاهيان ايران با تركان در نزديك درياچهء شاهى درهم آويختند و آنان را درهم شكستند و صفر پاشا را اسير گرفتند . اين شكست بر چغاله زاده كه ذاتا مردى متكبر بود چندان گران آمد كه اندكى بعد در حين عقب نشينى ، از غصه در ديار بكر درگذشت . ( 12 رجب 1014 ه . ) دلى حسن فرماندهء سابق شورشيان كه مورد عفو قرار گرفته و به پاشائى تمسوار رسيده بود ، بر اثر تحريكات وزير اعظم كه در قصد جان وى بود ، بالاجبار به بلگراد پناهنده شد و در همين‌جا بود كه از باب عالى به عنوان آن كه قلعه‌اى را در دالماسى به قيمت صد هزار دو كابه پاپ فروخته است حكم قتل وى صادر شد و به مرحلهء اجرا رسيد . با اين حال شورشيان آسيا به فرماندهى خليل بر سپاهيان نصوح پاشا و على پاشا غلبه كردند و على پاشا كه به علت بدگوئى و زخم زبانش مورد نفرت نصوح پاشا بود ، به مسامحه در جنگ متهم