آرمينيوس وامبرى ( مترجم : فتحعلى خواجه نوريان )
75
سياحت درويشى دروغين در خانات آسياى ميانه ( فارسى )
بجا نياوريد باعث تعجب همه خواهيد شد . لابد ميدانيد چه بايد كرد : قيافهء جدى به خود بگيريد و از فاتحه خواندن مضايقه نكنيد و موقعى كه شما را ببالين مريضى دعوت ميكنند نفس « 1 » ( دم مقدس ) خود را دريغ نداريد و در همچو موقعى هرگز فراموش نكنيد كه بايد دست خود را دراز كرد زيرا همه عادت دارند و ميدانند كه دراويش بايد ازين گونه صدقههاى كوچك مذهبى امرار معاش كنند و همه به نيت آنها هميشه هداياى كوچكى حاضر دارند . در ضمن اين نصايح حاجى بلال از اينكه مرا درس ميدهد معذرت ميخواست ولى ميگفت اين به صلاح شماست و داستان آن مسافرى را كه در كشور يك چشمىها وارد شده و براى اينكه همرنگ جماعت بشود او هم يك چشم خود را برهم گذاشته بود برايم نقل كرد . وقتى از نصايح سودمندى كه داده بود صميمانه تشكر كردم به من گفت خانجان وعدهء زيادى از تركمنها با سماجت مخصوصى راجعبه حال و وضع من جويا شدهاند و او به زحمت توانسته است از مغز آنها خارج كند كه من مقام رسمى دارم زيرا بعقيدهء آنها من مأموريت سياسى دارم و بيشتر به اين عقيده بودند كه از طرف سلطان نزد شاهزادگان خيوه و بخارا مأمور شدهام كه موازنهء سياست روس را برهم بزنم و چون آنها به سلطان عثمانى خيلى احترام ميگذارند حاجى بلال صلاح ندانسته بود اين عقيده را بالتمام از سر آنها خارج كند زيرا ممكن بود بعدا به درد ما بخورد . ولى درعينحال نميبايستى روپوش درويشى را ولو يك لحظه هم باشد كنار بگذارم زيرا اينگونه معماها و حالات دوپهلو اصولا با طبيعت اين اشخاص كه در ميان آنها زندگى ميكنيم خيلى سازگار است . پس از آنكه درين موضوع بين ما توافق حاصل شد به خانه برگشتيم زيرا مهماندار ما با عدهاى از دوستان و خويشاوندانش انتظار ما را ميكشيدند . خانجان
--> ( 1 ) - در متن عينا همينطور ذكر شده است .