افغانى منزل دارند . همه متفق الرأى هستند كه اهميت اين افاغنه در اوايل همين قرن خيلى بيشتر از حالا بوده و آخرين فاتح آسيائى يعنى نادر شاه آنها را درين محل تمركز داده است زيرا افغانها و تركمنها هردو در زير پرچم او دست اتحاد به يكديگر داده بودند . در بالاى تپه حتى آن نقطه‌اى را كه نادر شاه براى ديدن سان روى آن ميايستاده ، و هزاران سوار وحشى از اعماق صحارى دوردست با مركب و شمشير خونين بسوى او رو ميآوردند به من نشان دادند . ميگويند نادر درين‌گونه موارد خيلى خوشرو و بشاش بوده و قره‌تپه هم صحنهء بسيارى از جشن‌هاى عجيب بوده است . تحقيقا نميتوانم بگويم علت جابجا كردن اين دسته مهاجرين سنى چه بوده ولى على اى حال وجودشان بسيار مفيد است زيرا اين افغانها در معاملات و تجارت واسطهء بسيار خوبى بين ايرانيها و اهالى تركستان هستند مثلا معلوم نيست بدون وجود آنها استخلاص اين همه اسراء را كه تركمنها بگرو گرفته بودند چگونه ميتوان ممكن دانست . در مشرق ايران سنىهاى خاف و جام و باخرز همين نقش را ايفاء ميكنند با اين تفاوت كه آنها با ايلات تكه سروكار دارند كه از ايلات يموت خيلى خطرناكترند . از فراز سياه‌تپه منظرهء درياى خزر پيداست و اگر دقيقتر بگوئيم فقط يك قسمت از سطح آن موسوم به « درياى مرده » نمايان است و سمت مغرب آن زبانه‌اى از خاك كشيده شده كه آشوراده در انتهاى آن واقع است . اين دماغهء باريك از دور به شكل نوار كم‌عرضى روى سطح آب جلوه مىكند و تنها يك رديف درخت تا چشم كار مىكند در تمام طول آن به نظر ميآيد . رويهمرفته اين نقاط غير مسكون چنگى بدل نميزند و به همين جهت با عجله به خانه برگشتم تا شخصا به وضع تداركات سفرمان كه دير يا زود ميبايستى انجام گيرد رسيدگى كنم . خوشبختانه نور اللّه فراهم كردن كليهء ضروريات اين مسافرت دريائى را به عهده گرفته بود . شب