آرمينيوس وامبرى ( مترجم : فتحعلى خواجه نوريان )
7
سياحت درويشى دروغين در خانات آسياى ميانه ( فارسى )
مقدمهء مترجم كتاب « سياحت درويشى دروغين » مجموعهء خاطرات و مطالعات « ارمينيوس وامبرى » خاورشناس مجار است . وامبرى در آغاز جوانى علاقهء شديدى بمطالعهء زبانشناسى داشت و منظور او از اين مطالعه يافتن ريشهء زبان مادرى خويش و شناختن خصوصيات آن بود . پس بتحقيق در ادبيات شرقى و غربى خاصه بفراگرفتن زبان و لهجههاى شرقى همت گماشت و در ضمن اين پژوهش برخورد باينكه زبان مجار ممكن است با زبانهاى تاتارى خويشاوندى داشته باشد . اين فرضيه او را بر آن داشت تا در خاورزمين به مسافرت پردازد و از نزديك زبانهاى مختلف مردم اين سرزمين را مورد مطالعه قرار دهد . بدين منظور در اواسط قرن نوزدهم بقسطنطنيه رهسپار شد و پس از چندين سال اقامت در بلاد ترك زبان ، و بازديد مدارس و كتابخانههاى اسلامى بصوب خاورميانه عزيمت كرد و با نام مستعار « رشيد افندى » و لباس مبدل بسياحت شهرهاى مختلف بين راه پرداخت . نخست بايران آمد و از آنجا بسوى خانات آسياى ميانه رهسپار گرديد . در اين سفر علمى وامبرى با مشكلات و خطر زيادى مواجه شد ولى هربار با دليرى و شكيبائى بر دشوارى پيروز گرديد و جان بسلامت بدر برد . در اين سفر ، وامبرى بتحقيق فرضيهء خود در باب زبانشناسى اكتفا نكرد و اطلاعات اجتماعى و سياسى و جغرافيائى و آمار گرانبهائى راجع بنقاط مختلف اين قسمت از آسيا بدست آورد و عادات و رسوم و خلقوخوى نژادهاى مختلف اين بلاد را بدقت مورد مشاهده قرار داد . كتابى كه اينك ترجمهء آن به نظر خوانندگان گرامى ميرسد در واقع حاصل اين سفر دور و دراز و خطرناك است و در آن وامبرى مطالعات خود را بنحو دلنشينى برشتهء تحرير درآورده است .