اين كتاب شامل دو بخش است : در بخش اول نويسنده بشرح مسافرت خود از طهران بسمرقند و از سمرقند بطهران پرداخته و بدون آنكه از ارزش علمى و تاريخى آن بكاهد آن را به صورت داستان دل‌انگيزى درآورده است بطوريكه انسان از خواندن آن احساس خستگى و ملال نميكند . در اين بخش مؤلف دربارهء وضع شهرها و دهات بين راه بحث مىكند و اخلاق و عادات و زبان و لهجه‌هاى مختلف ساكنان آن را نشان ميدهد و از آغاز تا پايان آن ، همه‌جا خواننده را با نكات تازه و مطالب جالبى روبرو ميسازد . در بخش دوم كتاب ، مؤلف بجغرافيا و آمار و تشريح اوضاع اجتماعى و سياسى شهرهاى مختلف آسياى ميانه ميپردازد و فهرست جالبى از نام شهرها و راه - هاى عبور و مرور بين آنها را بدست ميدهد . در اينجا بايد اين نكته را يادآور شد كه تلفظ نام بعضى دهات كه در اين كتاب آمده درست نيست . من نيز با اطلاع مختصرى كه از اوضاع جغرافيائى خانات آسياى ميانه داشتم نتوانستم تلفظ صحيح آنها را در اختيار خوانندگان عزيز بگذارم . لكن اميدوارم در آينده با راهنمائى اهل فن بتوانم اين نقيصه را مرتفع سازم . گذشته از اين ، يكى دو جملهء يونانى را كه مؤلف به كار برده بود ترجمه نكردم زيرا : اولا ترجمهء آن دشوار بود ؛ ثانيا حذف آن در معناى عبارات بعدى تأثيرى نداشت . معهذا اميدوارم در چاپهاى آينده بتوانم بمدد دانشمندان اين مسامحه را جبران كنم . در خاتمه وظيفهء خود ميدانم از دانشمند محترم جناب آقاى فؤاد روحانى كه با ترجمهء برخى سرفصلها و جملات ديگرى كه به زبان لاتين بود ، مرا در تكميل اين اثر يارى كردند ، صميمانه سپاسگزارى كنم . فتحعلى خواجه نوريان