كه اعليحضرت چنان در برابر اين بچهء بىريخت تسليم است كه هر چه او بخواهد از او مضايقه ندارد و هر چه او بكند معفو است . شخص ديگرى كه در اروپا نظر كنجكاوى عده‌اى را جلب كرده بود عزيز خان است . عزيز خان شخصى است بالا بلند و كشيده قامت و خوش‌صورت ، با چهره‌اى سفيد مايل به رنگ پريدگى و چون مو بر صورت او نيست با اين كه قريب به سى سال دارد همه او را به جاى دخترى جوان مىگيرند . در روسيه مكرر كسانى را ديدم كه به همان چشمى كه به جنسى لطيف نظر مىكنند به او چشم داشتند و عزيز خان از اين بابت سخت در زحمت و خجلت مىافتاد و اين به آن علت بود كه عده‌اى چنين تصور مىكردند كه عزيز خان زنى است كه لباس مرد پوشيده در صورتى كه او در حقيقت يكى از خواجه‌سرايان اندرون است كه مالك اوليش امين السلطان او را به شاه پيشكش كرده است . تنها زن واقعى كه در جزء ملتزمين بود و او را غالبا با عزيز خان كه همقد بودند اشتباه مىكردند كنيزكى گرجى است كه او را در استامبول خريده و در موقع اقامت شاه در آنجا به او تقديم كرده بودند . چون بيش از دوازده سال ندارد شاه با او مثل بچه‌اى معامله مىكند . در پاريس وقتى كه در تآتر اوپرا نمايشى به افتخار اعليحضرت دادند اين كنيزك هم با لباسى مردانه تحت نظر خواجه‌سرايش در جاى مخصوصى طرف چپ جايگاه اختصاصى شاه جا گرفته بود . اين بود مختصرى از احوال جماعت عجيب و غريبى كه شاه ايران آنها را در اروپا همراه خود به اين طرف آن طرف مىكشاند . بعد از عبور از سرحد چند بار اتفاقا با وليعهد مواجه شدم ولى چون زبان فرانسه نمىداند نتوانستم خود را به او معرفى كنم . اين شاهزاده سى و شش ساله است ولى ظاهرا پيرتر مىنمايد . اگرچه بعضى شباهت‌ها با پدر خود دارد ليكن از جهات ديگر به هيچ وجه با شاه قابل قياس نيست . قدش كوتاه‌تر است مخصوصا به خوش‌قامتى او نيست زيرا كه ناصر الدين شاه راست مىايستد ، شانه‌هايش راست و گردنش بلند است سر خود را راست نگاه مىدارد . در