نكنيد . ده چندانهم بدهيد بىثمر است . هرگز نويسنده چنين نامه‌يى نيستم . اگرچه از حكيم الملك دل خوشى ندارم . نه تصور كنيد كه بخاطر او اين نامه را نمىنويسم ، بلكه ايمانم را دوست دارم و از عذاب خدا ميترسم . » خداحافظى گفته مرخص شدم و با همان كالسكه برگشتم . » ناگفته نماند كه مامور شيخ هم مرتبا تذكر ميدهد . ارفع الدوله گفت آقا بيايند ببينند رشديه سالم است و چاى و شيرينى مىخورد . آمد و ديد و برگشت . « چون حضور شيخ رسيدم پرسيد ، « كجا رفتيد قضيه چه بود ؟ » چون تنها بود گفتم ، دروغى گفته بودم ، رفتم دروغ‌پردازى كنم . » فرمود ، « بسيار خوب دروغ هم ميگوئيد ، دروغ‌پردازى هم ميكنيد ! » جريان را شرح دادم ، بسيار خنديد . دو سه روزى گذاشت . شيخ فرمود ، « شاه سفارش فرموده‌اند كه رشديه تهران نماند . » رشديه گفت ، « چشم . » پرسيدند ، « كجا ميروى ؟ تا شب درست فكر كن و فردا به من جواب بده . » فردايش فرمود ، « چه فكر كردى ؟ » رشديه گفت ، « اگر قدرتم ميرسيد به خانه خدا ميرفتم . » گفتند ، « بد فكرى نكرده‌اى . » هزار تومان دادند كه بنام فلان آقا نيابتا حج كنيد . رشديه دويست تومان از پول را خدمت شيخ گذاشت . شيخ فرمود ، « پول ما مزكا بود ؟ » درهرصورت رشديه بلطف پروردگار سفرى شد . حاج شيخ ، خواهرزاده‌اش ، شيخ جعفر را بسرپرستى مدرسه فرستاد تا مراجعت رشديه به اين مسئوليت بود . سال 1319 بود كه رشديه تهران را به قصد حج ترك كرد . پس از چند ماه رشديه از سفر حجاز برگشت و بقول خودش از حقيقت بمجاز آمد . آبها از آسيا ريخته بود . مدرسه هم ميگشت . ولى اعضاى انجمن معارف از تاخت‌وتاز به رشديه كوتاهى نداشتند . حتى ورود رشديه را به انجمن هم موقوف كردند . در آن گلشن كه عمرى باغبان بودم * كنون بنگر كه از نامهربانى در برويم باغبان بندد تا دنيا بوده چنين بوده . بى خود نيست كه شادروان سعدى فرموده است : كس نياموخت علم بتر از من * كه مرا عاقبت نشانه نكرد ولى چيزى كه همه كسالتها و كدورتها و ناراحتيهاى رشديه را رفع ميكرد ، قدمهائى بود كه پاره‌يى نيك‌انديشان و اعضاى انجمن در تاسيس مدرسه برداشته بودند ، و رشديه از ذوقش در پوست نميگنجيد ؛ و از هتاكى و فحاشى روزنامه معارف هم بهيچوجه كدورتى بدل نميگرفت . اينك مدارس آن روز از شماره 14 روزنامه معارف كه 15 شهر صفر 1316 چاپ شده است نقل ميكنيم : - مدرسه رشديه رمضان 1315 بمديريت رشديه . - مدرسه ابتدائيه محرم 1316 تحت نظارت مخبر السلطنه - مدرسه علميه محرم 1316 موسس احتشام السلطنه . رئيس مخبر السلطنه . - مدرسه شرف ربيع الاول 1316 ناظم الاطباء .