دورهء جداگانه حكمرانى سلطان ناصر الدين محمد بن قلاوون مشاهده و جستجو كرد . مملوكان سياست سنىمآبانه ايوبيان را هم‌چنان به شدت دنبال مىكردند و سلطان‌ها ، واليان و اميران ؛ مسجدها ، مدرسه‌ها و بناهاى دينى و خيريه متعدد در قاهره ، دمشق و حلب و ديگر شهرها مىساختند . آنان از نقش خود به عنوان مدافعان دين اسلام در برابر مغولان كافر و در مقابل فرنگان صليبى و در برابر بدعت‌گزاران مسلمان چون نضيريان و اسماعيليان كوهستان‌هاى غرب شام ، آبرو و اعتبار زيادى به دست آورده بودند و اين‌كه مملوكان سلسلهء ضعيفى از عباسيان را در قاهره نگه داشته بودند ، احتمالا با غيرت و حميت آن‌ها براى مذهب اهل سنت ارتباط داشته است ( بنگريد به شمارهء 3 ، 3 ) . قدرت و پيروزىهاى دولت مماليك چشمگير بود و از سوى تاريخ‌نگاران معاصرى كه بر نقش تركان به عنوان قومى كه از جانب خداوند براى حفظ نسج دار الاسلام فرستاده شده بودند تأكيد مىورزيدند ، مورد ستايش قرار مىگرفتند . قتز سپاه مغولان هلاگو را در سال 658 / 1260 در عين جالوت در فلسطين شكست داد و جانشينان او اين پيروزى را استوارى بخشيدند و پايه‌هاى دولت جديد را با وجود آن‌كه تهديد ايلخانان مغول تا اوايل قرن هشتم / چهاردهم فروننشست ، بر شالوده‌اى استوار قرار دادند . تا پايان قرن هفتم / سيزدهم آخرين دژهاى صليبيان در سواحل شام و فلسطين برچيده شد و در قرن بعد به سلطنت روپنيان در ارمنستان كوچك يا كيليكيا خاتمه داده شد و در قرن نهم / پانزدهم مملكت مسيحى قبرس را براى مدتى خراجگزار خود كردند . سرزمين‌هاى مملوكان از مغرب تا سيرنائيك ، از جنوب تا نوبى و مصوع ، از شمال تا كوه‌هاى توروس گسترده بود و در همان حال خود را مدعى حفاظت از شهرهاى مقدس در عربستان مىدانستند . در طى قرن نهم / پانزدهم عثمانيان به عنوان دشمنان عمدهء مملوكان به جاى مغولان سر برافراشتند . مماليك از دشمنان عثمانىها چون سلسلهء قره‌مانيان ( بنگريد به شمارهء 124 ) پشتيبانى مىكردند و اميرنشين تركمان‌هاى ذو القدر ( دلغدير اوغللرى ) را به عنوان حايلى ميان خود و دولت عثمانى در مغرب دياربكر حفظ نمودند . اما نيروى حياتى و شور برتر عثمانىها و توپخانهء مجهز و تفنگ‌هاى دستى آن‌ها به نفع آنان كارگر افتاد و حال آن‌كه مملوكان هنوز پايبند و فريفتهء آرمان سپاه سوارهء مسلح به نيزه و شمشير بودند . سلطان ماقبل آخر مماليك قانصوه دوم غورى در جنگ با عثمانيان در مرج دابق در نزديكى حلب در 922 / 1516 كشته شد و سال بعد سلطان سليم اول آخرين سلطان مملوك مصر را شكست داد . پس از آن ، مصر و شام حكومت‌نشين يا پاشانشين امپراتورى عثمانى شدند ، هرچند طبقهء نظامى و اجتماعى مماليك عملا زمام داخلى