كليفورد ادموند باسورث ( مترجم : فريدون بدره اى )
164
سلسله هاى اسلامى جديد : راهنماى گاهشمارى و تبارشناسى ( فارسى )
مصر را تا زمان محمد على پاشا در دست داشتند ( بنگريد به شمارهء 34 ) . وى بعدها به قدرت آنها در 1226 / 1811 خاتمه داد . ترديدى نيست كه مصر و شام در دورهء حكومت مملوكان تا پيش از بحران اقتصادى و جمعيتى قرن نهم / پانزدهم از رونق قابل ملاحظهاى برخوردار بودند و شكفتگى فرهنگى و هنرى بزرگى بويژه در زمينههايى چون معمارى ، سفالگرى و فلزكارى داشتند . البته تكامل علم نشانهها و امارات خانوادگى به روزگار ايوبيان و بويژه مملوكان مىرسد . مملوكان با قدرتهاى مسيحى ناحيه مديترانه مانند آراگون ، سيسيلى ( صقليه ) و ديگر دولتهاى ايتاليايى ، عليرغم سياستهاى شديد ضد مسيحى كه در خاورميانه رواج داشت ، روابط بازرگانى نزديك داشتند . ازاينرو ، دورهء آنها به طور كلى شاهد بدتر شدن مشخص وضع ذميان ، بويژه مسيحيان در مصر بود . بههرحال ، مخارج بىباكانه و سياستهاى ساختمانسازى الملك الناصر محمد بن قلاوون در قاهره ذخائر دولت را براى آينده بيش از حد مصرف كرد و مرگ سياه نيز در مصر و شام بويژه خسارات شديدى وارد آورد . در دورهء سلاطين بحرى و سپس سلطانهاى چركس ، عايدات مالياتى زمينها كم شد و در همان حال امنيت عمومى در مقابل غارت و ويرانگرى بدويان رو به انحطاط گذاشت . از سوى ديگر ، مملوكان در ناحيهء درياى عربستان و اقيانوس هند نيز در كوششى بىفايده براى جلوگيرى از بسط نفوذ پرتغاليان در آنجا و حفظ خطوط تجارتى خود با هند و سرزمينهاى فراسوى آن ، متحمل هزينههاى سنگينى شدند . از اينجا مىتوان دانست كه چرا مملوكان كه زمانى دولتى نيرومند بودند ؛ در برابر هجوم امپرياليسم عثمانى شكست خوردند . كتابشناسى - لين - پول ، 83 ؛ « 1 » زامباور ، 103 - 106 ؛ البوم ، 23 - 26 . - دائرة المعارف اسلام ، ويرايش دوم ، « مملوكان » ( پ . م . هولت ) . - P . Balog , The Coinage of Mamluk Sultans of Egypt and Syria , ANS Numismatis Studies , no . 12 , New York , 1964 . - idem , supplement to the Coinage of Mamluk Sultans of Egypt and Syria , in ANS Museun Notes , 16 ( 1970 ) , 113 - 71 .
--> ( 1 ) . در متن 803 آمده است كه غلط است . طبقات السلاطين لين - پول جمعا 361 صفحه است ( متن انگليسى ) .