كليفورد ادموند باسورث ( مترجم : فريدون بدره اى )

155

سلسله هاى اسلامى جديد : راهنماى گاهشمارى و تبارشناسى ( فارسى )

9 - حكومت شاخه‌هاى كوچك ايوبيان در بعلبلك ، كرك ، بانياس و سبيبه و بصرى ( براى جزييات اين شاخه‌ها بنگريد به : زامباور ، صفحهء 98 - 99 ) . نجم الدين ايوب و اسد الدين شيركوه بن شاذى ، بانيان اين سلسله ، از طايفه كردان هذبانى بودند ، هرچند اين خانواده بر اثر خدمت كردن در كنار سربازان ترك تا حد زيادى ترك‌مآب شده بود . فرمانده ترك موصل و حلب ، زنگى بن آقسنقر ( بنگريد به شمارهء 93 ، 1 ) عدهء كثيرى از كردان جنگجو را در سلك پيروان خود درآورد و از آن جمله ايوب را در 532 / 1138 به خدمت گرفت و اندكى پس از آن برادر ايوب ، شيركوه نيز به خدمت پسر زنگى نور الدين درآمد . در 564 / 1169 شيركوه پس از درگذشت آخرين خليفهء فاطمى عاضد ( بنگريد به شمارهء 27 ) زمام امور مصر را به دست گرفت ، اما تقريبا بلافاصله درگذشت و برادرزاده‌اش صلاح الدين بن نجم الدين ايوب را سپاهيانش به عنوان جانشين شيركوه به فرماندهى تصديق كردند . ازاين‌رو ، صلاح الدين ، دشمن مشهور صليبيان فرنگى ، بنيانگذار واقعى سلسله ايوبى محسوب مىشود . صلاح الدين آخرين آثار حكومت فاطميان در مصر را زدود و يكى از مذاهب بسيار رسوم‌گراى اهل سنت را جايگزين تشيع اسماعيلى كه مدت دو قرن در مصر رايج بود كرد و نيز سياست‌هاى تعليماتى و تربيتى سنت‌گرايى را مقرر داشت كه موج بزرگ مسجد و مدرسه‌سازى ايوبيان در مصر و شام يكى از رخسارهاى چنين سياستى بود . ايوبيان از اين بابت سياست زنگيان را در شام ادامه مىدادند و مطابق و در موازات روش سلاجقه بزرگ پيش از آنان عمل مىكردند كه توانسته بودند در عراق و ايران موجى از سنت‌گرايى برانگيزند و آن مناطق را از دست بوئيان شيعى به درآورند ( بنگريد به شمارهء 75 ) . با آن‌كه ايوبيان شور و حميت كمترى از زنگيان در پرداختن به جهاد عليه صليبيان داشتند ، در تحقيقات غربيان به صلاح الدين در ارتباط با موفقيت‌ها و پيروزىهاى وى در فلسطين ، شور و شوق زيادى در متحد ساختن سپاهيان كرد و ترك و عرب براى هدفى مشترك نسبت داده‌اند . با پيروزى او در نبرد حطّين در 583 / 1193 بيت المقدس پس از آن‌كه هشتاد سال در دست مسيحيان بود ، به تصرف مسلمانان درآمد ؛ فرنگان به شهرها و قلعه‌هاى ساحلى شام و فلسطين عقب رانده شدند و صرف‌نظر از استيلاى موقت آنان مجددا بر بيت المقدس و برخى از نواحى ديگرى كه از دست داده بودند و در زير ذكر شده است ، نتوانستند بيشتر خسارات خود را جبران كنند . صلاح الدين پيش از مرگش در 589 / 1193 بخش‌هاى مختلف مملكت ايوبى را از