بقلم آقاى ميرزا اسماعيلخان افشار حميد الملك [ پيشگفتار ] بسمه تعالى ظهور سلاجقه در تاريخ ايران خصوصا و آسياى غربى عموما از بزرگترين وقايع و شروع دورهء جديديست . آل سلجوق در ايران وحدت سياسى را تأسيس و ايرانيان را كه در تحت حاكميت سلسله‌هاى متفرق و جانشينان خلفاى بغداد سرميكردند در تحت يك اداره آوردند تشبئات بىثمرى كه در زمان غزنويه براى رسميت زبان فارسى شده بود در دورهء آل سلجوق جامهء عمل به خود پوشيده سلاجقه زبان فارسى را رسمى و ادارهء مملكت را به خود ايرانيان برگذار و حتى تقويم را باسامى ماه‌هاى ايرانى بجاى تقويم و ماه‌هاى عرب استعمال و استقلال حقيقى ايران را مجددا تأسيس نمودند و آداب و تمدن ايران كه بواسطهء اهمال آل بويه منحصر به ايران شرقى شده بود و دانشمندان و شاعران ايران غربى اكثر اشعار و آثار خود را به عربى سروده و تدوين ميكردند به كلى جاى خود را به زبان فارسى برگزار كرد و استعمال عربى مخصوص كتب دينى گرديد مگر نادرا . تمدن ايران در زمان سلاجقه بمنتهى درجهء زيبائى و ظرافت رسيد در نقاشى و معمارى و غيره ترقيات فوق العاده مشهود گرديد . روح ايرانى كه تا آنزمان در تحت فشار اجانب افسرده بود با تربيت آل سلجوق در ادبيات و صنايع خود را نشان داده در نتيجه تمدن جديدى باسم تمدن سلاجقهء ايران كه در تاريخ سياسى و اجتماعى اهميت مخصوص دارد تأسيس گرديد . سلاجقه با تشويقات جدى به حركت اين روح صنعتى خدمت بزرگى نمودند . يكشعبهء از اين خاندان با سرعت فوق العاده سرتاسر ايالات بيزانس شرقى را در تحت حاكميت خويش آورده و دولت سلاجقهء روم را تأسيس كرده انتقام فتوحات اسكندر را از غرب گرفتند ، زبان و ادبيات و علوم و صنايع ايران با نژاد جنگ‌جويان ترك مخلوط شده بجاى نژاد و تمدن يونان در آسياى صغير برقرار و زبان فارسى زبان رسمى دولت سلاجقهء روم گرديد . تمدن ايران كه بعد از ظهور اسكندر از سواحل شرقى هلسپون و داردانل عقب‌نشينى اختيار كرده بود بعد از چندين قرن دوباره با اين خاندان در صحراهاى ليدى و فريژى با كمال استحكام ريشه دواند و در ظهور مغول مملكت سلاجقهء روم پناه‌گاه امنى براى