پطرس دى سركيس گيلانتز ( مترجم : محمد مهريار )

90

سقوط اصفهان ( فارسى )

پانزده هزار تومان بالغ مىشود ، ولى در حال حاضر چندان كشتى در آن بندر رفت و آمد ندارد . بندر بسته است و همه كشتىها به بندر بصره مىروند و درآمد گمركى را آنان [ تركان ] مىگيرند . [ خود ] اين مرد [ ژزف ] هم به من گفت كه فرستاده را بدينسان پاسخ داده است ، ولى سالهاى قبل از فرانسويان شنيده است كه در آمد گمركى [ آن بندر ] به سالى چهل هزار تومان مىرسيده است ؛ خود وى ( ژزف ) در سال 1721 ميلادى ( 1135 ه . ق ) آنجا بوده است . در آن زمان اجاره ( كذا ) ساليانه بندر 17 هزار تومان مىبوده است . « 1 » فرستاده همچنان درباره درآمد مرواريد بحرين پرسش كرد . به اين پرسش ژزف پاسخ داد كه ديگر از بحرين هيچ درآمدى حاصل نمىشود . چونكه چندين سال است آن جزيره بدست اعراب مسقط افتاده است . غواصان مرواريد پراكنده شده‌اند و ديگر كسى نمانده است كه به جستجوى مرواريد بپردازد . بحرين ويران شده است . ژزف مرا گفت : « من اين پاسخهاى نادرست را به فرستاده ( عثمانى ) از آن رو گفتم كه مبادا به بغداد رود و از آنجا به عزم تسخير بحرين بدان سو عزيمت نمايد . « 2 » من خود بتحقيق

--> شرقى انگليسى ، درباره اقدامات مشترك دولت ايران و آن كمپانى بر عليه پرتقاليها در قلعه هرمز ، مقرر بود كه كمپانى هند شرقى انگليسى در قبال خدمت خود ، نيمى از درآمد گمركى بندر عباس را دريافت نمايد و از پرداخت گمرك در آن بندر بخشوده باشد . ( ل . ل ) . ( 1 ) - تحقيق اين ارقام ممكن نگرديد . ( م . م ) . ( 2 ) - سلطان ابن يوسف ، امام مسقط ، در سال 1717 ميلادى ( 1129 هجرى ) بحرين را بگرفت . با كمك كشتىهاى پرتقالى ، ايران سال بعد آنجا را باز گرفت . با اين همه مقدر نبود كه ايران آنجا را مدت مديدى در تصرف داشته باشد ، چونكه شيخ جبار طاهرى ، كه اسما تابع ايران بود ، در سالهاى آشفتهء پس از تركتازى افغانان در ايران ، جزاير بحرين را به تصرف خويش درآورد . قواى شيخ جبار آنجا را در تصرف خويش نگاهداشتند تا اينكه نادر شاه آنها را در سال 1736 ميلادى ( 1148 هجرى ) بيرون راند . ( ل . ل ) .