سلطان گذشته از بىمصرفى مخل هم شده بود و به‌آبادى راه جديد صدمه مىزد ، ناگزير سد مجراى رودخانه محكوم به خرابى شد . آب رودخانه ، حوض سلطان و مقدارى از راه بالا و پايين را زير گرفت و چهاروادارها با كمال افسوس آن راه را واگذاشتند و راه جديد دائر گشت . مسلما اگر اين بلا بر سر حوض سلطان نيامده بود ، امروز هم پيرمردى در آنجا يافت مىشد كه قبر حاجى مبارك را به مسافرين نشان بدهد و از گفتهء پدر و جدش سرگذشت سگهاى او را با اغراقهاى دهاتى خود براى عابرين بيان كند . چهار پنج سال بعد از زير آب رفتن حوض سلطان و قبر حاجى مبارك يعنى در سال 1309 قمرى ، يحيى خان مشير الدوله هم كه اثر ديگر بدمستى اين شب كاكا را در پيشانى داشت ، بدرود زندگى گفت و به خاك رفت و از ضارب و مضروب جز افسانه‌اى باقى نماند . 42 پىنوشت‌ها : ( 1 ) - محمد حسن خان اعتماد السلطنه ، تاريخ منتظم ناصرى ، به تصحيح دكتر محمد اسماعيل رضوانى ، ( تهران : دنياى كتاب ، 1367 ) ، ج 3 ، ص 1814 . ( 2 ) - روزنامه وقايع اتفاقيه ، به تاريخ پنجشنبه سيم شهر رمضان المبارك ، مطابق قوىئيل سنهء 1275 ، نمرهء 427 ( تهران : 1374 ، كتابخانهء ملى ايران ، ج 4 ، ص 2869 - 2870 ) . ( 3 ) - بضعه : جگرگوشه . فرزند . فاطمه گفت يا بلال سبب گريه چيست ؟ گفت اى بضعهء نبوت چرا نگريم ( لغت‌نامهء دهخدا به نقل از قصص الانبيا چاپ اول ، ص 236 ) . ( 4 ) - تحيّة : بر او و پدرانش هزار سلام و درود باد . ( 5 ) - اصل : سوقان ، صوغان يكى از دهستانهاى بخش بافت شهرستان سيرجان است ، اين دهستان در جنوب خاورى بخش بافت واقع و حدود آن به شرح ذيل است : از طرف شمال به دهستان سياه‌كوه ، از خاور به دهستان گلاشكر و از جنوب به دهستان احمدى ، از باختر به دهستان ارزويه ، كوهستان و هوا گرمسير است . از يازده آبادى تشكيل شده و مركز اين دهستان قريهء صوغان است . ( فرهنگ جغرافيايى ايران ، ج 8 ) . ( 6 ) - محسن ميرزا : محسن ميرزا پسر بزرگ و ارشد عبد الله ميرزا دارا ، ( پسر يازدهم فتحعلى شاه ) ، بوده كه در زمان وليعهدى ناصر الدين شاه نديم وى بود . وى در سلطنت ناصر الدين شاه دو بار اميراخور و عنوانش رئيس اصطبل خاصه مباركه و اميراخورى بود كه اين شغل و سمت در دورهء قاجار از مشاغل مهمه دربارى بوده است . ر . ك . مهدى بامداد ، همان ، ج 5 ، ص 189 . ( 7 ) - اصل : فرمودند و .