ناصر الدين شاه قاجار
24
سفرهاى ناصر الدين شاه به قم ( فارسى )
عبورومرور صعوبت داشت و قبل از تشريففرمائى موكب همايون به قم اكثر حبوبات و مأكولات كمال ترقى و تسعير را داشت ، بعد از ورود موكب مسعود ، از بسكه از اطراف و حولوحوش همهچيز آوردند ، بهحدى وفور و ارزانى داشت كه جميع مردم كمال تعجب را دارند . 34 بعد از فوز 35 زيارت روضهء حضرت معصومه قم عليها و على آبائها آلاف التحيّة موكب فيروزى كوكب همايون تشريففرماى منزل طايقان و روز ديگر از آنجا كوچ كرده به منزل نىزار نزول اجلال فرمودند . چون ليالى قدر و ايام قتل بود ، چند روز در همان منزل اطراق نموده ، روز بيست و چهارم رأيت خورشيد آيت به منزل خورهه 36 پرتو نزول انداخت و در عرض راه ، سركار اعليحضرت اقدس شاهنشاهى خلد الله ملكه عزم شكار نموده ، با دست مبارك شكار فرمودند و در همان شكارگاه نيز پلنگى شكار كرده به حضور مبارك آورده ، به انعام ملوكانه بهرهور گشتند . از جمله غرايبات در نزديكى خورهه چشمهء آبى بود ، از بالاى تل كوچك مخروطى بسيار خوشوضعى آب مىجوشيد و از چشمه كه بيرون مىآمد سنگ مىشد ، به رنگ زاج سبز ، معلوم بود كه همان تل كمكم از همان چشمه جوشيده و تل سنگى شده است و در منزل خورهه هم دو ستون سنگى بهنظر رسيد كه از جملهء آثار قديماند . تخمينا هزار سال متجاوز از بناى آنها گذشته بطور غريب حجّارى كرده بودند ، هريك از آن ستونها شش پارچه سنگ بود كه هر پارچه يك ذرع و نيم ارتفاع داشت و در حوالى آن تپهء خاكى بود كه معلوم مىشد ، آنجا عمارت بوده است ، از آثار آن معلوم مىشد ، چهارده ستون بوده ، به مرور دهور دوازده ستون افتاده و خراب شده ، دو ستون باقى بود و در صنعت حجّارى به نحوى آن ستونها را نصب كرده بودند كه شش پارچه سنگ مخروطى بر روى يكديگر به نوعى استوار و محكم ساخته بودند كه بىاينكه با سرب يا ميل آهنى شد و وصل كرده باشند ، با كمال استحكام و جفتگيرى بر روى يكديگر ايستاده بودند . از جانب سنى الجوانب همايون امر و مقرر گرديد كه اطراف آنها را ديوارى بكشند كه از