يار محمد خان سهام الدوله / خاور بى بى شادلو

8

سفر نامه هاى سهام الدولة بجنوردى ( فارسى )

نظامى واقعى طرفين كاملا وارد بود ، قاعدهء شاه را از اين‌گونه عمليات بر حذر مىدارد و موضوع منتفى مىشود . سفر دوم سهام الدوله سفر دوم سهام الدوله كه در سال 1312 هجرى قمرى انجام شد باز به امر ناصر الدين شاه بود كه او را به تهران احضار كرده بود . اين سفر هم براى مشورت صورت گرفت . گو اينكه در متن سفرنامه ذكرى نشده است . اما از روزنامهء خاطرات اعتماد السلطنه معلوم مىشود براى مشورت در موضوع لشكركشى به صحراى تركمن و قلع‌وقمع تركمانها بوده است اعتماد السلطنه در وقايع جمعه 15 رمضان سال 1312 قمرى ( بالاى صفحه اشتباها رجب نوشته شده كه صحيح آن رمضان است ) نوشته است : « امروز صبح در خانه رفته بعد از ناهار مراجعت كردم . نظام السلطنه و برادرش سعد الملك ديدار كردند . ايشان مىگفتند كه شوراى مخصوصى پريروز تشكيل شد از وليعهد و نايب السلطنه و سرداران اكرم و الكن و ساير امراى عسكريه ، كلاه‌گنده‌ها اما دل كوچكها . اين شورى بسيار محرمانه بود و غرض از اين مجلس اينكه اردويى به استرآباد فرستند و اين چند خانوار يموت و كوكلن كه باقى مانده و هنوز رعيت روس نشده‌اند بچاپند و مضمحلشان كنند و جهت عمدهء اين « سوق عسكر » براى اين است كه امير خان سردار كه حاكم استرآباد شده به واسطهء صدمه‌اى كه چند سال قبل كه باز حاكم استرآباد بود به اين تركمانها زده مىترسد و جرأت رفتن به استرآباد را نمىكند . اجزاى شورا در همان مجلس با همديگر بناى بدگويى را گذاشته و مجلس بهم خورد . » بر خلاف تصور اعتماد السلطنه موضوع قشون‌كشى به استرآباد منتفى نمىشود و سهام الدوله كه در اين موضوع واردترين فرد بود هنوز در راه بود و چهار روز پس از آن جلسه ، يعنى 19 رمضان خودش را به تهران رسانيده بود و بلافاصله در همان روز ورود به حضور شاه مىرسد و مورد مشورت قرار مىگيرد . شاه به صدر اعظم مىگويد : « چنين