يار محمد خان سهام الدوله / خاور بى بى شادلو
7
سفر نامه هاى سهام الدولة بجنوردى ( فارسى )
موضوع شكايت شجاع الدوله در ميان نبوده است . حتى شاه او را با خود به شكار مىبرد و مذاكرات با او كرده است . با دقت نظر در كتاب روزنامهء خاطرات اعتماد السلطنه مىتوانيم به علت اين احضار پى ببريم و گويا برنامهاى بوده است به كمك انگلستان جهت قشونكشى به مرزهاى افغانستان . زيرا اعتماد السلطنه در روزنامهء خاطرات به تاريخ يك شنبه سوم رجب مىنويسد : « امروز شاه با امين الدوله خلوت فرمودند . تلگرافها نوشتند . آنچه معروف است شاه به اغواى انگليسها مىخواهند بر ضد دولت روس قشونى به سر حد افغانستان بفرستند . خداوند انشاء الله عاقبت ايران را از شر روس و انگليس خير كند . » اعتماد السلطنه در وقايع اين ايام از نگرانى شاه مطالبى نوشته است ، ولى علت را نمىدانسته است . ذكر از جلسات محرمانهء امين الدوله نشانهء آن است كه شاه از جانب انگليسها تحت فشار بوده است . يادداشتهاى روز 12 و 14 و 15 و 16 رجب روزنامهء خاطرات اعتماد السلطنه مؤيد مطلب است . نوشتهء سهام الدوله به تاريخ روز شنبه 14 جمادى الاولى سال 1307 قمرى در سفرنامهء خود ناظر به اينكه شاه او را احضار كرده بود و به قول خودش در ميان باغ گردشكنان فرمايشاتى فرمودند ، اشاره به اين جريان است . نوشته است : « رفتيم به نارنجستان به ميرزا محمد خان پيشخدمت فرمودند برو نقشه بياور . تشريف فرماى تالار بزرگى شدند . من هم داخل تالار شدم . چه تالارى كه بهشت نمونهاى از آنجا است . روى صندلى جلوس فرمودند . مرا پيش احضار كرده نقشه را فرمودند باز كرده حدودات را عرض كن . يك سر نقشه را خود اعليحضرت شهريار ارواحنا فدا گرفته سر ديگر را هم حضرت مستطاب آقاى امين السلطان وزير اعظم و سر ديگر را نيز من گرفته نقطه به نقطه از سرخس گرفته الى كنار درياى خضر ( خزر ) چه داخله و چه خارجه همه را به عرض رسانيدم . خيلى پسنديده تمجيد فرمودند . » اين مطلب مىتواند مؤيد نظر اعتماد السلطنه مبنى بر بودن برنامهاى براى قشونكشى به مرزهاى افغانستان باشد . سهام الدوله كه مسلما جهت مشورت سياسى و نظامى و شناسايى مناطق شمال خراسان به تهران احضار شده بود ، چون مردى واقعبين و به قدرت