يار محمد خان سهام الدوله / خاور بى بى شادلو
6
سفر نامه هاى سهام الدولة بجنوردى ( فارسى )
خراسان هجوم مىبردند و روسها هم بطور پنهانى اينگونه تجاوزها را براى ناامن ساختن خراسان تشويق مىكردند . به اين مناسبت مناطق شمالى خراسان و گرگان موقع حساس و آسيبپذيرى داشت و پرخطرترين مرزهاى ايران بود و عمدهء اعتبارات نظامى كشور در اين قسمت به مصرف مىرسيد . سفر اول سهام الدوله انگيزهء مسافرت نخستين سهام الدوله به تهران ظاهرا به علت شكايت اميرحسين خان شجاعالدوله ايلخانى حاكم قوچان به ناصرالدين شاه بود ، ازين بابت كه سهام الدوله را متهم به تحريك تركمنهاى حوزهء حكومتى خود براى غارت و كشتار طايفهء ميلانلوى قوچانى كرده بودند و سهام الدوله از حكومت استرآباد معزول و به تهران احضار شده بود . نوشتهء اعتماد السلطنه در كتاب خاطرات خود مؤيد اين جريان است . مىنويسد : « چهارشنبه 21 رجب 1306 - تا به حال تحقيق كاملى از اغتشاش استرآباد نكرده بودم آنچه امروز تحقيق شد از اين قرار است . دو ماه قبل از اين طايفهء جمور كه يكى از شعبات تركمان است بعضى از احشام و اغنام قوچانى را الجه كرده بودند . شجاع الدوله به طهران عارض شده و نسبت اين عمل را به غرض و عداوت قديمى سهام الدوله ايلخانى بجنورد داده بود . از طهران حكم به سهام الدوله شد كه اموال مسروقهء قوچانى را مسترد سازد . او متعذر به كمى جمعيت شده هفتصد نفر سوار و هزار نفر از خراسان مأمور به استمداد او شدند با دو سه هزار ابطال بجنوردى و استرآبادى به منازعهء طايفهء جمور رفتند . به آن طايفه نرسيده طايفهء چاروا را چاپيدند . فىالفور اين دو طايفه با هم متحد شده با او جنگيدند . جمعى از اقوامش را كشتند . دويست سيصد نفر را هدف گلوله كردند . اخبار به طهران رسيد اسباب وحشت شد . تحريك را از طرف روسها دانستند . سهام الدوله را بدون تحقيق معزول كردند و آقاوجيه سيف الملك را به حكومت استرآباد و تبعه آن سامان مأمور ساختند . » اما مىبينيم كه به جاى مؤاخذه با نهايت احترام با سهام الدوله رفتار مىشود و ابدا