احمد مجد الاسلام كرمانى
474
سفرنامه كلات ( فارسى )
جاى ديگر كه بناهاى محكمه ساختهاند همان « خشت » است كه شرح آن را سابقا نوشتيم و آنجا عمارات ييلاقى نادر بوده و ديگر بنائى از نادر در كلات نيست مگر تعمير بند و سد رخنههاى كوه از داخل كه هرجا كه رخنه در كوه ديدهاند كه ممكن است آدمى از آن رخنه خارج شود آنجا را با ساروج ساختهاند و حالا از خود كوه محكمتر است و در اواسط محصوره بالاى كوهى به قدر سى ذرع سنگها را تراشيدهاند و محوطه صاف مانند ايوان ساختهاند و آنجا نقارهخانه قرار دادهاند و در طول اتلال در چندين جا قراولخانه ساخته شده يعنى برجهاى ساخته شده كه سه چهار نفر تفنگچى بتوانند آنجاها منزل كنند و هنوز هم بسيارى از آنها باقى است كه شكارچيها شبها بآنجاها پناه مىبرند . آباديهاى ديگر كه در داخل كلات است از اين قرار است : سينه كه در سينه كوه واقع شده و زراعت اهالى سينه همان ديمزار است و آب خوراكى آنها از رودخانه يعنى يك شعبه از رودخانه كه از پائين قلعه عبور مىكند و به قدر دو هزار ذرع ارتفاع خانههاى سينه است كه از اين مسافت را براى برداشتن آب طى ميكنند و در كنار رودخانه بعضى باغها ساختهاند و مقدارى هم شالى مطابق فصول « 1 » منحوسه « پرتكل » زراعت مينمايند . ديگر نيچه است كه در نزديكى
--> ( 1 ) دستاندازى روسيه تسارى بمرزهاى شمال شرقى ايران بوسيله نيروهاى مسلح آن كشور پس از شكست نيروى ايران در مرو از سال 1290 قمرى ( 1873 ميلادى ) ، بعنوان سركوب كردن تركمانان راهزن و تأمين ارتباط تجارتى ، آغاز گرديد . درين سال نيروى تحت فرمان كاوفمان بمسكن تركمانان يموت يا ( يوموت ) در شمال رود اترك هجوم بردند و پنج سال بعد يعنى در سال 1295 قمرى ( 1878 ميلادى ) سرتيپ لازارف سردار ارمنى تابع روسيه به آن ناحيه لشكركشى كرد تا بالاخره ژنرال اسكوبلف مأمور شد كه كار اشغال نظامى نواحى موردنظر دربار روسيه را تكميل كند . وى در سال 1298 قمرى ( 1880 ميلادى ) با سپاه كامل و مجهزى بسرزمين تركمانان تكه حمله برد . تركمانان رشيدانه دفاع كردند -