احمد مجد الاسلام كرمانى

475

سفرنامه كلات ( فارسى )

دربندى واقع شده به همين اسم و او هم بالاى تل مرتفعى واقع شده و آب آنها هم از چشمه‌ايست كه برودخانه ملحق مىشود ديگر قله زو و آغداش كه در نزديك يكديگر

--> - ليكن سرانجام مغلوب شدند و بالاخره در سال 1299 قمرى ( 1881 ميلادى ) گوگ تپه يا ( گوى تپه - تپه آبى ) آخرين پايگاه تركمانان به تصرف روسها درآمد . از آن تاريخ مساكن آنان با بقيه نواحى اشغال شده بوسيله نيروى روسيه تسارى در جوار مرزهاى كنونى شمال خراسان از درياى خزر تا رود تجن بعنوان ايالت ماوراء بحر خزر ، جزو امپراطورى روسيه گرديد . ناصر الدينشاه كه در برابر عمل انجام شده قرار گرفته ، و در مقابل امضاى معاهده پاريس و از دست دادن قسمتى از مرزهاى شرق ايران بنفع بريتانيا ناگزير بود كه در برابر همسايه زورمند شمالى و رقيب سياسى و استعمارى بريتانيا نيز سر تسليم فرود آورد ، طبق معاهدهء مورخ 29 محرم سال 1299 هجرى قمرى مطابق با دسامبر 1881 ميلادى ، كه در تهران منعقد گرديد تسلط روسيه را بر سراسر مرزهاى از دست‌رفته شمال شرقى خراسان برسميت شناخت . قرارداد مرزى كه بوسيلهء ميرزا سعيد خان مؤتمن الملك وزير امور خارجه ايران و ايوان زينوويف سفير و نماينده مختار روسيه به امضاء رسيد شامل چهار فصل بود . در فصل اول نقاط و محل عبور خط مرزى تعيين و در فصل دوم پيش‌بينى شده بود كه كميسرهاى ( نمايندگان ) ايران و روسيه برطبق فصل اول خط سرحد را بطور صريح ترسيم و در مرزها علامت‌گذارى كنند . زورگويى يك دولت غاصب توسعه‌طلب و ناتوانى و درماندگى يك حكومت فاسد محكوم بزوال را ميتوان از مفاد فصل چهارم اين عهدنامه به خوبى دريافت ، اينك عين فصل چهارم از عهدنامه ذيلا نقل مىشود . « فصل چهارم - چون منبع رود فيروزه و منابع بعضى رود و انهارى كه ايالت ماوراء بحر خزر متصله بسرحد ايران را مشروب مىكند در خاك ايران واقع شده است ، دولت عليه [ ايران ] متعهد مىشود كه بهيچوجه نگذارد از منبع الى محل خروج از خاك ايران در امتداد رود و انهار مزبوره قراء جديدى تأسيس شده و باراضى كه بالفعل زراعت مىشود توسعه داده شود و نيز براى اراضى كه فعلا در خاك ايران مزروع است بيش از آن مقدارى كه لازم است نگذارد آب استعمال كنند . . . » ص 190 و 191 - كتاب « ايران در دوره سلطنت قاجار » تأليف على اصغر شميم