و بيرونى براى حاكم آنجا باشد بنابراين دو طرف از آن عمارت به تصرف باغ بيرونى است و يكطرفش در منتهى سربازخانه كه قطعه جلو همان باغرا سربازخانه ساخته‌اند و طرف ديگرش در تصرف باغ اندرونى است و حمام در زير همان اطاق است كه در تصرف اندرون واقع شده است ، اين باغ خيابانهاى بسيار عريض دارد و در دو طرف درختهاى چنار غرس شده و هنوز هم باقى است و حكام فقط بشاخهاى چنار قناعت ميكنند كه در زمستان مصرف نمايند ، چندين خلوت و خانه و آشپزخانه و سر طويله كه قابل بستن دو هزار اسب است در طرف غربى باغ مذكور بوده كه حالا اغلب خراب است . و از نوادر تاريخى كلات و آثار عجيبه نادر شاه افشار آنكه آب رودخانه كه در كلات جارى است اگرچه اصلا آب گوارائى است ولى بواسطه زراعت شالى در اطراف آن كثيف مىشود و هركس بخورد مبتلا بتب مىشود مخصوصا در امزجه لطيفه و كسانى كه معتاد بشرب آن نيستند ، چنان كه در سابق شرح داده‌ايم در خارج در « بند ارغوانشاه » چشمه‌ايست معروف « بقره‌سو » كه از بهترين آبهاى سرد گواراى آن‌جا است و آن چشمه هم داخل رودخانه بزرگ مىشود ، پادشاه با اقتدار افشار آن آب را به وضع غريبى بدار الحكومه آورده يعنى از بغل كوه راهى از سنگ تراشيده‌اند و هرجا كه مصادف با تل ميشده ناى پخته كه در قناتها به كار ميگذارند ساخته و مرتبا بيك ديگر وصل نموده تا آب را بسلامت بباغ دار الحكومه رسانيده « 1 » و گويا تا سى سال

--> ( 1 ) از رودخانه‌هاى حصار كلات يكى « كلات چاى » يا ژرف است كه از قريه ژرف در خارج حصار سرچشمه گرفته و از دربند ارغوانشاه بحصار وارد و پس از گذشتن از كنار قلعه‌هاى دربند و خوارزم محله و كبودگنبد از دروازه نفط خارج و پس از طى 6 كيلومتر وارد خاك شوروى شده و دشت اتك را مشروب ميسازد و آب آن بواسطه داشتن نفط ( نفت ) و شلتوك كارى آشاميدنى و مطلوب نيست و بعلاوه خارج از حصار با چشمه ايسق‌سو ( آب گرم گوگردى ) مخلوط مىشود -