احمد مجد الاسلام كرمانى
472
سفرنامه كلات ( فارسى )
قبل هم مجرايش درست بوده و آب را ميرسانيده كه در تمام دار الحكومه و « كبود گنبد » مصرف ميشده اما حالا مجرايش خراب شده و يكى از خيالات مادر كلات تعمير آن مجرى بود و مدتى در اطراف اتلال كاوش كرديم و بالاخره اينطور مقياس گرفتيم كه قريب هفتصد ذرع ناء لازم دارد و تقريبا سيصد عمله و اگر تنبوشه يا ناء از قرار ذرعى دو قران به آنجا وارد شود و عمله را هم از قرار نفرى دو هزار حساب كنيم و صد تومان هم قيمت آهك و آجر و مصالح متفرقه منظور بداريم سيصد تومان مخارج تعمير آن مىشود ولى افسوس كه هرگز كسى به اين خيال نخواهد افتاد و من اميدوارم كه در ورود بطهران اين مطلب را بعرض دولت برسانم شايد اقدامى بفرمايند ! بارى اين عمارت را خيلى محكم ساختهاند و تمام آن از سنگ و آجرهاى سفيد محكم و ساروج ساخته شده و چون خاك خود كلات قابل پختن آجر نيست از خارج خاك رس خالص وارد كردهاند و در همانجا كوره آجرپزى ساختهاند و آجر و گچ پختهاند و در عمارت به كار انداختهاند و ظاهر عمارت را از پائين به بالا سنگهاى سفيد يك تخته كه هر تخته سه ذرع طول و دو ذرع عرض دارد حجارى كرده به كار گذاشتهاند و نصب نمودهاند و حجارى آنها هم خيلى باسليقه و كار اساتيد ماهر است و از قرار مشهور حجار و معمار آن بنا را نادر از هندوستان همراه خود آورده و نقوش و صور آن سنگها را طورى حجارى كرده كه از دور مجسم و باروح و با حقيقت به نظر
--> - و نادر شاه اهتمام كرد كه چشمه مزبور را مسدود نمايد ممكن نشد بناچار از قريه قرهسو كه چشمه كوچك ديگرى است و آب آن بسيار شيرين و گوارا و مطلوبست منبعى ساخته و بوسيله مجرائى از تنبوشههاى سخت و محكم از دروازه ارغوانشاه وارد كلات نموده و با موانع پستى و بلندى و كوه و دره آب آن را بكلات رسانيد . ص 37 « نادرنامه »