احمد مجد الاسلام كرمانى
470
سفرنامه كلات ( فارسى )
صومناتهاى هند بنا نموده و اين عمارت عالى در وسط باغى بزرگ واقع شده و در سابق مشتمل بر سه طبقه بوده ، طبقه زيرين پنج شش ذرع پستتر از سطح باغ و طبقه دوم دو ذرع بلندتر از سطح و طبقه سيم كه حالا خراب است بارتفاع ده ذرع فوق سطح باغ ، وضع باغ خيلى شبيه است بباغ چهلستون اصفهان ، اما عمارت شباهتش بعمارت « هشت بهشت » بيشتر است تا عمارت چهلستون و داخل عمارت عبارت از يك هشت بزرگ در وسط و چهار اطاق هشتى در چهار طرف كه هر طرف هم محاط بيك ايوان بلند است و در زواياى آن بعضى اطاق كوچك و گوشواره ساخته شده و فوق تمام آنها گنبدى بلند و مدور ساخته بودند كه بعد از مدتى بواسطه زلزله خراب شده و محمد رضا خان نامى از بزرگان جلاير جاى آن گنبد را چند اطاق ساخته بود و منزل خودش آنجا بوده و بواسطه ارتفاع آن بر تمام كلات مسلط بوده و در جنگ با خوانين جلاير او را در همان بالا كشتهاند و از بالا به پائين انداختهاند و آن اطاقها را هم خراب كردهاند ، حالا آن هشتى طاق ندارد فقط دو سه حمال كه قطر آنها ببغل آدمى نميآيد و قدشان سرتاسر سطح هشت را گرفته آن بالا باقى مانده و معبر بالا را از هر طرف مسدود كردهاند و طبقه زيرين عمارت عبارت است يك حمام بسيار قشنگ كه هنوز هم آباد است ولى كم اتفاق ميافتد داير باشد و از طرفى يك زيرزمين كه كلاتيها ميگويند مخزن نادرى آنجا است و در اين باب چيزها مشهور است ، از جمله ميگويند تا مدتى قاطر زيادى پول و جواهر بار نموده بآنجاها بردهاند و بعد آن قاطرها را پى ميكردهاند و بعضى را هنوز عقيده بر اين است كه دفاين نادرى در اطراف « بند » مخفى و باقى است ولى ظاهرا اين حرف خيلى واهى باشد ، چرا كه بعد از اضمحلال شاهرخ شاه مكرر از طرف سلاطين قاجار آمده آنجا را كاوش كردهاند و هرچه بوده بردهاند و دو طرف آن عمارت را كه در وسط باغ واقع شده بود چندى قبل يا در دوره مرحوم ميرزا حسين خان سپه سالار ديوار كشيدهاند و مقرر نمودهاند كه اندرونى