مطلب اول : مورخين در باب كلات چندان اهتمامى نكرده‌اند بلكه اسم او را « طردا للباب » برده‌اند و اغلب هم اشتباه كرده‌اند ، چنان كه « جام جم » « 1 » در باب كلات همينقدر مينويسد : قلعه بسيار محكمى است ولى تجربه شده با اين استحكام طبيعى هرگز محصورين در او دوام نياورده و ثبات نورزيده‌اند « سرجان‌ملكم » « 2 »

--> ( 1 ) اين كتاب از تأليفات حاج فرهاد ميرزا معتمد الدوله پسر پانزدهم عباس ميرزا نايب السلطنه است كه در سال 1233 هجرى قمرى متولد و در 1305 ق - وفات يافته است . فرهاد ميرزا يكى از چهار شاهزاده فاضل قاجاريه است ، آن سه نفر ديگر يكى عليقلى ميرزا اعتضاد السلطنه پسر پنجاه و چهارم از زن پنجاه و سوم فتحعليشاه ديگرى بهمن ميرزا پسر چهارم عباس ميرزا نايب السلطنه و برادر اعيانى محمد شاه قاجار و چهارمى ابو الحسن ميرزا شيخ الرئيس مىباشد . فرهاد ميرزا قبل از آنكه بلقب معتمد الدوله ( 1278 ) نائل گردد لقب او نايب الاياله بود از تأليفات ديگر فرهاد ميرزا كتاب قمقام ( قمقام كلمه‌اى عربى و بمعنى درياست ) در شرح حال ائمه عليهم السلام را ميتوان نامبرد . جام جم در سال 1272 با چاپ سنگى با قطع وزيرى در 629 صفحه در تهران و در سال 1273 نيز در بمبئى بچاپ رسيده است . م - خ ( 2 ) سرجان ملكم در سالهاى 1800 - 1808 - 1810 ميلادى برابر سالهاى 1215 - 1223 - 1225 از طرف كمپانى هند شرقى با عده‌اى كارشناس بايران سفر كرد زيرا در آن ايام ناپلئون بناپارت امپراطور فرانسه خيال حمله به هندوستان را داشت و دولت انگلستان در صدد بود كه دولت ايران را در برابر ناپلئون با خود متحد سازد درنتيجه سرجان ملكم با تحف و هدايا بدربار فتحعليشاه آمد و در مدت مأموريت خود 273 هزار ليره خرج كرد كه بيشتر آن بعنوان هديه و پيشكش و تعارف بشاه و صدر اعظم و درباريان داده شد . سرجان ملكم كتابى درباره تاريخ ايران به زبان انگليسى نوشت كه در سال 1815 در لندن بچاپ رسيد و سپس جلد اول آن توسط يكى از ايرانيان مقيم بمبئى بنام حيرت به فارسى ترجمه گرديد . در سفرى كه جنرال گولداسميت بكرمان نمود محمد اسمعيل خان وكيل الملك حاكم كرمان از ژنرال گولد اسميت درخواست نمود كه اين كتاب به فارسى ترجمه و منتشر گردد -