احمد مجد الاسلام كرمانى

465

سفرنامه كلات ( فارسى )

در ضمن اخبار لشگركشى طوس مينويسد : فرمود در كلات كه در اين زمان بكلات نادرى معروف است سكنى داشت چون نادر در دهى كوچك قريب به آن متولد شده بود در استحكام آن كوشيد به اين خيال كه اگر دار الملك نتواند بشود بارى يكى از قلاع مستحكمه مملكت باشد . بعد مينويسد : قلعه كلات بمسافت سى ميل ما بين شمال شرقى شهر بر كوهى بلند واقع است و فقط دو راه تنگ دارد و چون شش هفت ميل بالا روند سطحه ظاهر مىشود ، قريب دوازده ميل دور آن مشتمل بر چشمه‌هاى جارى و چمن‌ها و زراعت‌ها و چون ده يازده ميل ديگر بالا روند سطحى ديگر در نظر آيد ، از فوت نادر شاه ببعد كسى بتعهد حال اين مكان نپرداخته . « 1 » اما آنچه ساير مورخين نوشته‌اند اغلب از روى همين تاريخ سرجان ملكم برداشته‌اند و بنده بسيارى را ديده‌ام و خوانده‌ام ولى از هيچ يك معرفى كلات را نتوان كرد . مخصوصا قبل از مسافرت بنده بكلات مكرر تاريخ سرجان ملكم را خوانده بودم و در وقت ورود بكلات منتظر بودم كه قلعه كلات را در مسافت چندين ميل ملاحظه نمايم و هى دلم ميخواست آن صفحه ديگرى را هم به‌بينم ولى بالاخره معلوم شد آنچه نوشته از روى حدس بوده نه حس بنابراين منكه به چشم خودم ديدم مورخى مثل سرجان ملكم اشتباه كرده درباره ديگران به كلى سلب اعتمادم شده و هرگز بمطالب آنها اعتماد نتوانم كرد لهذا از نقل مطالب آنها صرف نظر ميكنم بعلاوه الان هيچ يك از كتب تاريخيه در نزد من موجود نيست و هرچه مينويسم ماخوذ از كتابهائى است كه در سابق خوانده‌ام و خداوند چنان حافظه به اين بنده كرامت نموده كه الان ميتوانم شرح حال خودم را از هفت

--> - تا آنكه در سال 1876 اين كتاب مجددا به فارسى ترجمه و در بمبئى بچاپ رسيد . م - خ ( 1 ) صفحه 16 جلد اول كتاب تاريخ ايران تأليف سرجان ملكم .