احمد مجد الاسلام كرمانى
431
سفرنامه كلات ( فارسى )
تمام خيالات و نقشه ما باطل شده است و شما را همين دو روزه مرخص مينمايند من از شنيدن اين تفصيل خيلى محظوظ و اميدوار شدم معلوم شد هنوز ايرانيان باغيرت در اطراف هستند و چند سئوال از او كردم اول آنكه بچه دليل اين اقدام را فقط درباره من كرديد ؟ و در خيال رفقايم نيستيد ؟ جواب اين سئوال را اينطور داد كه ما با آنها سابقه آشنائى نداريم ولى شما را بواسطه خواندن روزنامه ادب ميشناختيم و وجود شما را در قفقاز خيلى مفيد ميدانيم كه در آنجا براى اداره « ارشاد » « 1 »
--> ( 1 ) اگرچه روزنامه ارشاد در بادكوبه و به زبان تركى منتشر ميشده ولى چون تجاوز از يكسال ورقه ضميمه به زبان فارسى داشته و نويسنده ورقه فارسى يكى از بزرگترين شعرا و نويسندگان و روزنامهنگاران دوره مشروطيت ايران يعنى مرحوم اديب الممالك بوده اديب الممالك پس از مراجعت از مشهد بطهران در سال 1321 قمرى مدتى در تهران ماند و در اين شهر بانتشار روزنامه ادب پرداخت اديب الممالك در سال 1323 قمرى سفرى ببادكوبه نمود و تا شعبان 1324 كه مجلس شورايملى در شرف افتتاح بود در آنجا توقف كرد و در سال مذكور مجددا بتهران بازگشت هنگام توقف اديب الممالك در بادكوبه روزنامه بنام ارشاد بمديريت « احمد بيگ آقا يوف قراباقى » به زبان تركى بطور يوميه انتشار مىيافته كه پس از ورود اديب الممالك يك ورقه ضميمه به زبان فارسى بطور هفتگى با آن منتشر ميشده است اداره و نويسندگى قسمت فارسى ارشاد به عهده اديب الممالك بوده و شماره اول آن جمعه ذيقعده 1323 قمرى و شماره آخر آن 27 صفر 1324 قمرى منتشر شده بنابراين از اين روزنامه بيش از 13 شماره منتشر نگرديده است . « تاريخ جرايد و مجلات ايران جلد اول ص 116 » تأليف مرحوم محمد صدر هاشمى * . . . ايرانيان قفقاز كمك بپيشرفت مشروطه ايران ميكردند ، گذشته از آن ايرانيان خود قفقازيان از دلسوزى و ياورى باز نمىايستادند روزنامههاى آنان از ارشاد كه احمد آقا بيك اقا يوف مينوشت و از تازه حيات كه هاشمبيگ مينوشت و ملا نصر الدين كه ميرزا جليل مينوشت به جنبش ايرانيان اهميت ميدادند . تاريخ مشروطيت مرحوم كسروى ص 267 . -