كمتر باشد ، مقدار كسر را دستى ميگيرد و اگر زيادتر باشد دستى ميدهند و اگر مساوى باشد سربسر عمل ميكنند و فرمان تيول را اگر صاحبش اهل قدرت است مجانا بيك رقعه دوستانه ، و اگر از اواسط الناس است به دادن مبلغى رشوه و تعارف صادر مينمايد و عموما رسم است كه در فرامين تيول مينويسند ( از فلان تاريخ كه فلان محل را تيول ابدى فلان شخص قرار داريم مقرر است كه قلم و قدم مأمورين ديوانى به كلى از آن محل كوتاه باشد ) و اين كار چندين فائده بر صاحب تيول دارد ، يكى اينكه صدور فرمان تيول مطابق جمع كتابچه است و فروعات كه هرگز كمتر از تومانى دو تومان نيست مداخل صاحب تيول مىشود ، دوم آنكه حقوق ديوانى خودش را بدون زحمت و پرداختن رسوم مستوفى و تملق از حكام و كسر رسوم صندوق از همان محل سه مقابل جمع مىكند . سيم آنكه در مركز تيول خودش در نهايت استقلال حكمرانى مىكند و چهار مقابل ماليات معمولى در هر جا مداخل حكومت و رسوم چوب و فلك است . چهارم آنكه بواسطه نفوذى كه در آن محل دارد و اطاعتى كه رعايا از او دارند رفته رفته تحصيل ملك و زراعت مىكند . پنجم آنكه بالاخره آن محل را باسباب چينى ميبلعد كه تمام اين مطالب مجملا شروح مفصله دارد و نگارنده حسا همه را ديده و در اثبات حاضر است ، اما اين روزنامه طاقت اين همه حاشيه‌نويسى ندارد ، اوقاتيكه در طهران روزنامه ادب مينوشتم ، شروحى مفصل در اين موضوع نگاشتم اما « گوش سخن شنوا كجا ، ديده اعتباركو » و اگر بخواهم ضرر تيول را بر دولت و ملت بشمارم مثنوى هفتاد من كاغذ شود همين قدر يك كلمه ميگويم ، بيشتر خرابيهاى ايران در اين دوره و خرابيهاى ساير ممالك قبل از طلوع آفتاب تمدن از همين تيول بوده قصه دوك نشينان آلمان و پروس و امراء بوهم و و و تمام بواسطه همين عنوان تيول بوده است و هيچ دولتى روى ترقى نديده مگر آنكه اول ، بله اول قلم فسخ و ابطال بر دفتر تيول كشيده و رسم فئوداليته و ملوك الطوايف و