احمد مجد الاسلام كرمانى

334

سفرنامه كلات ( فارسى )

ميگيرند مثلا در اوائل عهد نايب السلطنه عباس ميرزا رحمت إله عليه ، كه مردى قانون طلب بود و خيلى ميل داشتند كه امور ايرانرا مطابق ممالك متمدنه به مجرى قانون بگذارد ، ولى كثرت محاربات داخلى و خارجى و فشار برادران خود فرصتش نداد . بارى در آن دوره بطور ابهام و اجمال و حدس و تخمين املاك ايرانرا كوركورانه تحديد نموده و تقريبا به اندازه منافع مستحصله از هر مزرعه‌اى جمعى بر او بستند تا ميزان مخارج دولت را در آن دوره كه هريك سربازى به روزى نيم من نان و پنج شاهى نقد به خوبى گذران ميكرده و ابدا احتياجات لازمه امروزه از قبيل قند و چاى و استعمال امتعه فرنك در ميان مردم ايران متداول نبوده برآورد كرده‌اند و تا امروز هنوز همان ماليات را مطابق همان كتابچه صد سال قبل از اين ميگيرند ، نهايت آنكه هر ساله حكام مبلغى به اسم تقديم اضافه از جمع قبول كرده‌اند و باسم تفاوت عمل يا نسق‌كشى بدولت سند داده‌اند و بر ماليات مقرره سابقه افزوده‌اند ، تا حديكه ماليات امروزه كرمان در صورتى كه آن روز هيجده هزار تومان بوده به سيصد و شصت هزار تومان رسيده و تقريبا يك كرور عمل مىشود و به همين قياس است ، حالت حال و بلوك و مزارع كه تا همين درجه در هر جا بر متوجهات ديوانى آن افزوده شده مثلا مزرعه كه در سابق دو تومان ماليات داشته حالا چهل تومان ماليات ميدهد و عمده جهت اين بىاعتدالى اين است كه آنچه حكام بر جمع اضافه قبول كرده‌اند در مقابل آن محل دخل تازه پيدا نكرده‌اند بلكه بر همان محل‌هاى قديم تومان شمار افزوده‌اند و چه بسيار مزارعيكه در سابق آباد بوده و حالا خراب شده يا قناتش خشكيده يا رود خورده يا به جهتى ديگر فعلا لم‌يزرع مانده ولى همان ماليات را از صاحبان بىچاره آن مزرعه ميگيرند و باالعكس چه بسيار مزارع كه تازه آباد شده و كلى محصول سنواتى دارد ولى بلا جمع مانده و در كتابچه اسمى از