احمد مجد الاسلام كرمانى

254

سفرنامه كلات ( فارسى )

بدون مانع بر نفوذ دولت متبوعه خود در آن حدود افزود و بدبختانه در آن موقع

--> - ديگر موضوع ندارد جنگ افريقا تمام شده و دولت انگلستان نيز اصول مانرو را در باب خليج فارس بعالميان اعلام نموده است . در اين موقع كرزن علاوه نمود كه مسافرت فرمانفرماى هندوستان با يك دسته كشتىهاى جنگى ادعاى دولت انگلستان را بعالميان ثابت خواهد نمود و خواهند فهميد كه دولت انگلستان اين اعلاميه را از روى ايمان و عقيده ابلاغ نموده است . بعلاوه دولت انگلستان اخيرا بواسطه دادن دويست هزار ليره بدولت ايران گمركات جنوبى ايرانرا در عوض بعنوان اعتبار وجوه فوق به اختيار خود گرفته است ، اين نيز خود يك موضوع مهمى است بايد در نظر گرفت در هر حال كرزن اصرار داشت كه حاليه دولت انگلستان اين مسافرت را تصويب كند . چونكه دولت در سياست خارجى با كرزن موافقت نموده بود در اين تاريخ نيز رفتن او بسواحل خليج فارس تصويب شد و در 16 نوامبر 1903 با كشتى جنگى با يك عده كشتيهاى جنگى ديگر با جلال و شكوه تمام عازم خليج فارس گرديد . در 21 نوامبر 1903 لرد كرزن در عرشه كشتى كه سوار بوده در بارى تشكيل داده در آن عدهء از شيوخ اعراب سواحل خليج محاذى بندر شرجه جمع شدند در آن مجلس نطقى ايراد كرده كه جمله‌هاى برجسته آن را مؤلف تاريخ زندگانى لرد مزبور ضبط نموده است در اين نطق گويد : « در اين آبها در ايام اخير ما بيش از هركس روى خود را نشان داده‌ايم ، در آن ايام اين جاها ناامن و مغشوش بوده ما امنيت را در اين جاها برقرار كرديم ، در آن تاريخ تجارت ما و زندگانى شماها مورد تهديد بود و اين مسئله محتاج بايجاد امنيت بود اينك در هر بندر از بنادر اين خليج اتباع پادشاه انگلستان ساكن و مشغول تجارت ميباشند امپراطورى معظم هندوستان كه حفظ آن بر ما واجب است در مجاورت شما و تقريبا پشت دروازه‌هاى شما واقع است ما شماها را از محو و زوال كه همسايگان شما براى شما تهيه ديده بودند نجات داديم ما اين آب‌ها را به روى كشتىهاى تمام ملل مفتوح نموده اجازه داديم بيرق آن‌ها با نهايت امن و امان در اين جاها باهتزاز درآيد ما نه تنها استقلال شماها را از بين نبرديم بلكه آن را براى شماها حفظ نموديم حال ما اين زحمت و رنج فوق العاده را كه در عرض يكصد سال كشيده و تحمل نموده‌ايم امروز نخواهيم گذاشت برايگان از دست برود ما نخواهيم گذاشت اين يك صفحه تاريخ روشن كه بىطمعى ما را نشان ميدهد محو گردد امنيت و صلح و سلامتى اين آبها بايد تأمين گردد و استقلال شماها نگاهدارى شود و نفوذ دولت انگلستان بايد بالاتر از هر نفوذى قرار بگيرد » . « تاريخ روابط سياسى ايران و انگليس ، ص 1504 »