احمد مجد الاسلام كرمانى
129
سفرنامه كلات ( فارسى )
را اقدام نمايد فقط ساختن است عنوان نگاهداشتن در ميان نيست بلكه ديگران از براى اينكه اسم سازنده را از ميان ببرند سعى در خرابى آثار او مينمايند چنان كه زياده از پنجاه كرور عمارات و آثار صفويه در اطراف ايران و بيشتر در اصفهان بوده و بسيارى را خودم در زمان تحصيل در اصفهان ديده بودم و تا ده سال قبل از اين هم باقى بود ، از قبيل باغ تخت ، شمسآباد ، فتحآباد ، نمكدان باغ كومه ، باغ طاوس ، عمارت جهاننما ، آئينهخانه ، هفت دست « 1 » و غيره و غيره و تمام را بعنوان خالصه در زمان خالصهفروشى بجزئى تقديمى از دولت خريدند و خراب كردند كه الان ابدا آثار آنها هم باقى نيست فقط عمارت هشت بهشت « 2 »
--> ( 1 ) آئينهخانه عمارتى است ملوكانه و اعلى مشتمل بر طنابى عقب و اطاقها و ايوانهاى بزرگ جلو آن تالارى عظيم مشرف برودخانه كه تمام منقش و آئينهكارى در صفات عظمت و رفعت و استقامت ثانى چهلستون و اين مكان در بعضى اوقات محل سلام عام سلاطين صفوى بوده است . صفحه دوم « جغرافياى اصفهان » تأليف ميرزا حسين خان تحويلدار عمارت هفت دست متصل بعمارت آئينهخانه بود و با باغهاى اطرافش بيش از بيست هزار متر مربع مساحت داشته اطراف آن اطاقهاى تودرتوئى بود كه از گچبريهاى زر اندود و ميناكارى تزئين ميشده كف قصر و آزارههاى آن از سنگ مرمر شفاف بوده و حوضهائى از سنگ مرمر شفاف داشته است ، تخت شاه عباس كه در اين كاخ بر روى تخته سنگ بزرگ مرمرى مانند آئينه صيقلى به طول هشت متر و عرض بيش از سه متر قرار داشته كه موجهاى طبيعى بر جلوه آن بيافزوده است . « صفحه 78 كتاب گنجينه آثار تاريخى اصفهان » عمارت نمكدان بفاصله صد و پنجاه متر در جنوب عمارت آئينهخانه به شكل دايره روى زمين مرتفعى بنا شده بوده است اين عمارت هشت ضلعى و سه طبقه بوده و از طبقه فوقانى آن با آنكه عمارت آئينهخانه در جلوى آن قرار داشته منظره رودخانه پديدار ميشده است اين عمارت را كلاه فرنگى نيز ميناميدهاند . در ابتداى چهار باغ قريب بدروازه دولت قصرى سر در مانند براى آن ساختهاند مشتمل بر سه طبقه كه طبقه زيرى عمارتى وسيع و چهار فصل به چهار ايوان ساخته شده است در طبقه بالاى آن حجرات متعدده و حوضى درست كردهاند و آن را قصر جهاننما مينامند چه بر بالاى آن تمام باغات و چهار باغ و عمارات نمايان است . صفحه 31 كتاب « نصف جهان » ( 2 ) عمارت تاريخى هشت بهشت در سال 1080 هجرى در دوره پادشاهى شاه سليمان بنا -