معنى جهاد بر ما وارد است و آيا مقتول ما در راه خدا شهيد است . و درين صورت هر گاه غلبه از ما باشد ، مال روافض و عرض خون ايشان و اسير ايشان اگر بفروشيم ، بر ما حلال است . و چون مملكت ما به هندوستان اتصال داد ، اگر ما مملكت خود را به پادشاه هند بدهيم و از جنس خود به * سنى سنوى پناه بريم جايز است . و مورد بحث شرعى نيستيم . فتواى آن را به اقلام حقايق ارتسام قلمى فرمائيد . علما و مجتهدين سنى در * جواب مسائل او فتوى شرعى داده : همه را بگرفت و در بغل گذاشت و در صندوق اميدوارى خود مستحكم كرده ، از حج معاودت نموده به * اصفهان آمد . چون علما و مجتهدين ( 51 ) مدينه و مكه را به نحوى كه مذكور شد ، * خلق ايران را از زيارت حج قدغن كرده بودند ، كه زر مسكوك از ايران به جاى ديگر نرود و سالى مبلغ خطير اهالى روم و جماعت مكه و مدينه و حجاز از حاج منتفع مىشدند و * راه انتفاع آنها بريده شده بود ، از اين راه كينه و عداوت ديرينه از اهل ايران در دل شقاوت منزل داشتند ، فتوى بسيار مضبوط نوشته دادند . ميرويس به اصفهان آمده به امناء و امراء درب خانه و دوستان و رفقا و شاه هدايا و سوقاتهاى نيكو داد . * دلهاى مردم را صيد كرده و در ميان رجال دولت معتبر شد و به حسن حالت عاقلانه و رفتار خردمندانه شهرت كرد . شاه به او محبت بسيار بهم رسانيد ، داخل شور و مصلحت * ملكى گرديد . اتفاقا در آن روزها ايلچى از چارمسقو « 1 » كه عبارت از پادشاه روس باشد عازم ايران مىگرديد « 2 » و خبر او به شاه رسيد كه از شما اذن دخول و ورود ايران مىخواهد ( 52 ) رجال دولت از رساننده اين خبر تحقيق كردند كه اين ايلچى كيست ، و * از مردم كجاست و اسم او چيست ، گفت : اسم او اسرائيل و اصلش از محال قبان ( قپان ) قراباغ و ارمنى الاصل و مولدش در محال قپان قراباغ بوده . رجال دولت از شنيدن اين سخن مختل الدماغ گشته ، كه ارمنى و رعيت ما از جانب * چار روس ايلچى شده و بيايد حرمت نگاه ندارد و در مجلس شاه نشيند ، اين * لايق رعاياى ما بخصوص از مقولهء ارامنه ما را مناسب و معقول نمىنمايد . بايد رخصت آمدن به او داده نشود . پادشاه روس اگر ايلچى مىفرستد ، * از جنس

--> ( 1 ) - تزار مسكو . ( 2 ) - فرستاده پادشاه روس ، شخصى به نام اسرائيل ارى Israel ori بود كه از طريق شماخى در سال 1120 / 1708 عازم دربار صفوى بود .