ديگر و آدم ديگر بفرستد . « 1 » و در آن وقت ايلچى ديگر از فرانسه آمده و در شهر اصفهان متوقف بود . نامش موسى « 2 » نزد او آدم فرستاده ، از او تحقيق احوال ايلچى روس كرده ، او در جواب نوشت : كه اسرائيل گويندش . اصلش ارمنى است ، و از مقوله تجاريه فرنگستان ( 53 ) افتاده بود . در ميان لشكر فرانسه مدتى قهوه‌چىگرى كرد . بعد او را * جنگى نوشتند و در سفرهاى بسيار بود ، بعده به نمسه « 3 » رفته و در آن خدمتها كرده و بعد از آن * به فرال رفته ، در * قلعهء ازاق ، روس او را ضابطى * سوك‌باشى « 4 » داده و به آرزوى وطن اصلى و * ديدن ارحام خود از چار نمسه و به چارمسقو يعنى پادشاه روس شفاعت انگيخته و واسطه انداخته ، التماس تعيين شدن به ايلچىگرى * خواسته ( است ) . پادشاه روس او را به ايلچىگرى روانه اين حدود كرده ، چون در آن وقت ميان فرانسه و نمسه قتال و جدال واقع بود ، ايلچى مرقوم از * شفاعت ، پادشاه نمسه ، به پايه ايلچىگرى به ايران منافى طبع آمده ، به مقتضاى وظيفهء ايلچيان ، ايلچى فرانسه در حق * اسرائيل مرقوم معامله به عداوت نمود و نوشت كه اسرائيل مذكور قابليت نشستن در مجلس پادشاه ندارد و او يكى از ( 54 ) ارامنه دنى الاصل و ارمنى غريبه قراباغى كه طريقهء شر داشتند . يعنى بزرگى مردم خبر دادند كه از كاملان ما استخراج و خبر داده‌اند و معلوم شده است كه در كتاب ما نوشته‌اند كه در اين سالها از جنس ارامنه در زمين ايران ، پادشاهى خواهد كرد كه به اين زمين‌ها غالب خواهد شد و در داخل اين مملكت گشته ، ( به ) وضع دولت قديم ارامنه عود خواهد كرد . و به * اعتقاد اين حكايت ارامنه چشم انتظار در راه داشتند و چون اين معنى غريب بود ،

--> ( 1 ) - ترس ايرانيان از نپذيرفتن سفارت ارى ، بدين جهت بود كه شايع شده بود كه وى خود را از نسل پادشاهان قديم ارمنستان مىداند و به نحوى خود را وارث آن در ارمنستان برمىشمرد . نگرانى مبلغان كاتوليك مقيم دربار ايران نيز اين واهمه را تقويت مىكرد ، زيرا كه از جانب ارى شايع شده بود كه وى قصد بيرون كردن آنان از ايران را دارد بدگوئىهاى سفير فرانسه به نام ميشل نيز دربار ايران را از پذيرفتن ارى متوحش ساخته بود . ( 2 ) - ايلچى فرانسه شخصى به نام ميشل بود كه پس از مرگ فابر ، به سفارت به دربار ايران آمد . نگاه كنيد به لارنس لاكهارت : انقراض سلسله صفويه ، ص 512 . ( 3 ) - مراد از نمسه امپراطورى اطريش است . ( 4 ) - بيوك‌باشى .