كروسينسكى ( مترجم : عبد الرزاق دنبلى " مفتون " )
28
سفرنانه كروسينسكى ( فارسى )
قدر مقدور در لباس و آلت جنگ مكمل شدند و از كثرت مداومت ، در جنگ مهارتى كامل حاصل داشتند . اگر در ميدان صف مىبستند ، بهيات اجتماع حمله مىآوردند و اگر برمىگشتند ، يك جا با هم برمىگشتند و در گرفتن قلعه و محاصره وقوفى نداشتند . بعضى قلعهها را كه به دست مىآوردند از بيرون آب آن را مىبريدند و بسيار مطيع و منقاد سر كردهء خود بودند ، به حدى كه هر يك پى كار و بار خود بودند . يك نفر دانا كه از جانب سر كرده ايشان مىآمد وى ( مى ) گفت در فلان ساعت ، در فلان جا جمعيت نمايند كه با شما كارى [ 30 ] است ، فورا هر كار كه در دست داشتند ، ترك كرده ، اگر طعام مىخورند ، سير نشده دست مىكشيدند و به مكان معهود حاضر مىشدند . هر شهرى و بلدى را كه گرفتند ، اگر از اهالى آن شهر مىديدند ، كه * طبقى از جواهر بر سر نهاده ، مىرود * از لشگر و توابع ايشان ، كسى به خاطر نمىگذرانيد كه ذرهاى به او اذيت رساند . در وقت جلوس محمود با اشرف نزاعشان ( شد ) ، لشگر دو دسته شدند . خواهان اشرف به گوش اشرف ( رساندند ) كه اهل اصفهان از خوف تاراج ، دكان خود را بستهاند ، منادىها گذاشت در بازارها جار زدند كه مردم دكان خود را باز نمايند و هر كس به كسب خود مشغول كرد و يك دكان بسته نشد . همه بر سر دكانها به كسب و كار خود مشغول بودند ، به بيع و شراى اسير رغبت ندارند . اسير را تا مدت معهور ، خدمت مىفرمايند و [ 31 ] آزاد كردن گرفتار را مىپسندند و بسيار كسان را در جنگ گرفتار كردند و براى خود اولاد نمودند و به چشم فرزندى مىنگريستند . در اردوها و منازل ، ايشان بىنظامند ، اگر لاشهء حيوانى باشد و بوى بد از او آيد ، متألم نمىشوند ، بلكه آن را متحمل مىشوند . از اردوها و منازل دور نمىكنند . انواع طعام را راغب نيستند . و به خورش چربى قانعند و در اكثر سفرها كه با محمود بودند ، با گندم برشته ، اوقات خود را مىگذرانيدند . در امورات توكل دارند و تنپرور نيستند و عادت به الوان اطعمه و يثاب نكردهاند و روده گوسفند را پر آب كرده ، به كمر مىپيچند و در وقت حاجت استعمال مىكنند . نقل كردهاند كه بعد از فتح جلفا ، افغانى براى حاجت به خانهء ارمنى از ارامنه رفته بود . يك ظرفى بزرگ مربا * از ادويه حاره براى او [ 32 ] آورده بودند ، براى اكرام افغان ، در برابر او با قاشق ( مى ) گذارد . افغان از او خورد و حظ مىكرد ، تا تمام مربا را به كار برد و * اصلا از آن ضررى به وى نرسيد و در خوردن طعام