( قاجار ) شاهان اعطاى القاب مىكردند . اين القاب درست برابر است با « چوكوگو » كه در قديم در كشور ما به راهبان عاليرتبه بودايى و ديگران مىدادند . القاب ( در ايران ) معمولا از كلمه‌هايى مضاف به « دوله » ، « ملك » يا « ممالك » ساخته مىشد . نمونه اين لقب‌ها « مجير الدوله » ( يا بنياد كشور ) « 1 » ، اسد الله ( يا ، شير كشور ) ، برهان الدوله ( حجّت كشور ) ، ذكاء الملك ( لقب آقاى فروغى نخست‌وزير كنونى ، و به معنى فروغ « 2 » كشور ) و غيره است . در دورهء حكومت كنونى القاب منسوخ شد ، اما هنوز گاهى القاب را به جاى كنيه به كار مىبرند ، و اين مايهء تعجب است . آن خانه ( اجاره‌اى محل نمايندگى ژاپن ) ، ساختمانى مجلل بود كه جلو و پشت آن آب‌نماى بزرگ و باغچهء پردرخت داشت . تركيب اين خانه به شيوهء اصيل ايرانى بود ، اگرچه تا به اينجا عادت گرفتنم راحت نبود ، ساختى با سليقه داشت . اما پاره‌اى چيزها مايهء ناخوشنودى بود ؛ مانند اينكه به رسم خانه ايرانى ، بيرونى و اندرونى داشت ، و اين تفكيك ناراحت مىكرد ، دستگاه گرم‌كننده آن ناقص و بدساخت بود ، و آب حمام يعنى آبى كه توى وان مىآمد گل‌آلود بود . براى آشاميدن ، از آب قناتى كه از پاى كوه مىآمد و مظهر آن اقامتگاه وزيرمختار انگليس بود ، مىخريديم . پس ، از خطر ميكرب بيمارىزا ( با نوشيدن آب آلوده ) مصون مانديم . اما چون يخ را از يخچال طبيعى در كوه مىآوردند ، من هيچگاه از آن نخوردم « 3 » . گويا ده‌ها سال پيش به دنبال مهمانى در اقامتگاه نمايندگى انگليس ،

--> ( 1 ) . مجير به معنى پناه‌دهنده يا فريادرس است ( معين : فرهنگ فارسى ) . نيز بنگريد به پانوشتهء زير . ( 2 ) . يك معنى ذكاء آفتاب يا خورشيد ، است . اعتماد السلطنه در خاطراتش نوشته است : « ( جمعه 27 ذى القعده 1311 ه . ق . ) چون براى محمد على خان ( يكى از دستياران او ) لقب مجير الدوله گرفته بودم نمىشد كه ميرزا فروغى ( محمد حسين فروغى ، ذكاء الملك اول ) بىبهره باشد . به اصرار زياد لقب ذكاء الملكى كه معنى آفتاب مملكت است ( از ناصر الدين شاه ) براى او گرفتم . » ( روزنامهء خاطرات ، به كوشش استاد ايرج افشار ، تهران ، 1350 ، ص . 953 . ) ( 3 ) . يوشيدا ماساهارو ، رئيس نخستين هيأت سفارت ژاپن به دربار ناصر الدين شاه ، هم از يخ