ميلتون « 1 » به نام « بهشت گمشده » ( Paradise Lost ) آمده است : Or Bactrian Sophi from the horns Of Turkish crescent , leaves all waste beyond The realm of Aladule , in his retreat To Tauris or Casbeen . دربارهء زيارتگاهى در اينجا ، كه آن را قديمىترين عمارت مىدانند ، اين داستان نقل شده است كه ( حضرت ) عيسى خود از اورشليم ( بيت المقدس ) كه ازينجا بسيار دور است به اين شهر خاورى آمد و به انجام رسيدن بناى آن را تبريك گفت . اما بعد كه اين شهر را به دقت ديدم ، چنين نمود كه اينجا طرح و بافت اسلامى و قدمتى حدود دو هزار سال دارد ؛ پس آمدن ( حضرت ) عيسى به قزوين يكسره افسانه است . « 2 » هواپيما از بالاى اين مسجد به يك لحظه گذشت ( شهر قزوين را پشت‌سر

--> ( 1 ) . John Milton 1608 تا 1674 ( شاعر انگليسى . . . بر اثر تحرير و تأليف زياد چشم‌هايش كور شد و نيمى از عمر خود را در نابينائى گذراند . در زمان نابينائى شاهكار خود را به نام « بهشت گمشده » ( 1667 ) و « بهشت بازيافته » ( 1671 ) سرود . ( معين ، اعلام ) ( 2 ) . اينجا ، به احتمال ، سخن از مسجد كهنه‌ى قزوين است ، كه در شرح آن در « مينودر » مىخوانيم : « تاريخ مسجد كهنه قزوين . . . كمى پيچيده و درهم به نظر مىآيد . . . به طوريكه حمد مستوفى در مقاله مربوط به شهر و موطن خويش ذكر مىكند ( اين مقاله كه آخرين فصل تاريخ گزيده را تشكيل مىدهد توسط باربيه دومينار Barbier de Meynard ترجمه شده و در ژورنال ازياتيك 1857 انتشار يافته است ) مسجد مزبور كار چندين دوره بوده و بزرگان مختلف هريك رواق سردرب يا شبستانى بر آن افزوده‌اند . . . در سى مترى مسجد كوچكى كه در زمان هارون الرشيد توسط زكريا نامى ساخته شده و در نزديك مدرسه‌اى كه در قرن چهارم هجرى به وسيله ابو القاسم اسماعيل صاحب بن عباد . . . وزير سلاطين آل بويه احداث گرديده امير منصور خمارتاش بن عبد الله العمادى بر روى بنياد بنائى كه متعلق به قبل از اسلام بوده است شبستان بزرگ گنبدى را كه معرف حالت اوليه مسجد مىباشد بنا نمود . . . بعدا صحنى ساخته شد كه در گوشه جنوب شرقيش مسجد زكريا واقع بود . -