به شيوهء اروپا طبع آزمودند . اين هنر ، چنان كه ازين پس ياد خواهم كرد ، در ايران ترقى چشمگيرى يافت . قلمدان‌سازى از هنرهايى كه با نقاشى رابطهء نزديك دارد ، قلمدان‌سازى است . براى نوشتن به فارسى ، قلم نى و مركّب به كار مىبرند . در قديم ، ديوانيان و همهء اهل داد و ستد هميشه قلمدان همراه داشتند . در « صحيفهء حزقيال نبى ، « 1 » از اجزاى عهد عتيق ( تورات ) » مىيابيم كه دست‌كم از سه هزار سال پيش از قلمدان استفاده مىشده است . از قديم در خاورزمين ، مردم مىبايست هميشه قلم و مركّب و كاغذ و مهر همراه داشته باشند . امروزه هم در ايران ( براى تسجيل اسناد و نامه‌ها ) هميشه مهر با خود دارند . مركب را در دوات فلزى راست گوشهء كوچك كه سرپوش دارد مىريزند ، و آن را با قلم در جعبه‌اى همچون تيردان باريك و دراز ( - قلمدان ) مىگذارند . اين جعبه گاهى فلزى است ، اما بيشتر از چوب يا كاغذ فشرده است كه رويش را لاك مىگيرند و به نقش و نگار ظريف مىآرايند . روى قلمدانهاى عتيقه ، در ميان نقش گل و بوته ، يك شعر يا عبارت مناسب هم نوشته است ، و نيز تاريخ و جاى ساخت و ترقيم و تذهيب آن « 2 » . روى قلمدانهاى نفيس قديم كه شاهكار هنرى است ، هر هنرمند ( جعبه‌ساز و لاك‌كار و نقاش و مذهّب ) يك‌يك نام ، امضا و تاريخ كار خود را نگاشته‌اند تا همين چندى پيش ، مردم قلمدان به بند كمر يا پر شالشان

--> ( 1 ) . Ezakiel / Ezechiel ، پسر بوزى كاهن ، يكى از چهار پيامبر بزرگ عبرانى ( سدهء ششم ق . م . ) . وى در يهوديه متولد شد . در سال 598 ق . م . بخت نصر او را اسير كرد و به بابل برد . ( معين ، فرهنگ فارسى ) ( 2 ) . از شعرهايى كه روى قلمدان مىنوشتند ، اين چهار مصراع بود : اين قلمدان را دوات از لعل و مرجان لايق است * ليقه از گيسوى يار و زلف جانان لايق است آب حيوانش مداد و شاخهء طوبى قلم * بهر عشق نوخطان و جيب جانان لايق است ( كتيرائى ، ص 310 )