آكى ئو كازاما ( مترجم : هاشم رجب زاده )
195
سفرنامه كازاما ( فارسى )
انواع گوناگون دارد ، چنان كه نستعليق يا شكسته ، كه مشابه است با " كايشو " يا " گيوشو " در خوشنويسى ژاپن . همانند خط ، تجليد و كتابآرايى هم از هنرهاى زيباى رايج و مشهور است . چرم كشيده شده روى جلد يك كتاب كهنه را كه نقش و نگار ظريف و پركار دارد ، در جهان چرم و كار روسيه مىشناختند ، اما معلوم شد كه به راستى ساختهء ايران است . نه فقط در جلد كتاب ، كه در نقاشى و پردهسازى هم هنرورزى و نقشسازى روى پوست هنوز استادانه و دلانگيز است . در اين نقشها و پردهدوزيها ، با به هم پيوستن پوستها از رنگهاى گوناگون اثرى چشمنواز پديد مىآيد . جز تكهدوزى پوست ، هنر آراستن و جلوه دادن پوست يا جلد چرمين با طلا و نقره ( تذهيب ) هست ، كه كارى بسيار پرزحمت و وقتگير است . در گونهاى ديگر از تجلّد هنرى و كتابآرايى هم از رنگ استفاده مىكنند و به جلد نقش برجسته مانند سايه روشن مىدهند . نيز نقشهايى مانند " ناشى جى " « 1 » ژاپن هم هست . گاه بر قاب آيينهء كهنه هم ، چنان كه در كتابآرايى و روى جلد كتاب ، كار مىشود و قاب چرمى را نقش و نگار مىدهند . خوشنويسى متن و نقاشى صحنههايى از داستانها و جلدآرايى شاهنامه ، سرودهء فردوسى ، نمونهء اعلاى هنر كتابآرايى است كه بازمانده است . به دست آوردن و داشتن فقط بخشى از يك كتاب كهنهء نفيس مىتواند آدم را گنجينهدار ( و توانگر ) كند . چينى و سفالسازى با آمدن اسلام ، كشيدن نقش موجودات زنده منع شد زيرا كه در احكام اسلامى اين گونه نقشپردازى حكم بتسازى را دارد . نيز عقايد اسلامى ميدان را براى شعر و هنر محدود كرد ، چون از مى و مستى نهى شد . اما در روزگار صفويان شاه عباس
--> ( 1 ) . گونهاى نقشسازى روى لاك و ظرفهاى لاكى ژاپنى با طلا و نقره به نگارهء گلابى ، و نيز طرح گلابىمانند در پارچه و منسوج ديگر .