خط ، خوشنويسى و كتاب‌آرايى زيبايى زيب و زينت‌هاى ايرانى پس از غلبهء دين محمدى به راه‌هاى گوناگون جلوه يافت . دقت رياضى عرب با خلاقيت ايرانى درهم آميخت و در صنايع دستى نمود پيدا كرد . همچنان كه در چين و ژاپن ، در ايران هم خط و خوشنويسى را هنر مىشناسند . اما در اينجا اثر قلم را حتى در ساختمان‌ها يا در ظروف چينى و سفالى يا در منسوجات در كار مىآورند . شكسته‌نويسى با حروف عربى در فارسى اثر زيبايى مىسازد . هنوز هم در رى ، نزديك تهران ، سفال لعابدار كهنه از دل خاك بيرون مىآيد . نقش‌نوشتهء روى اين سفالها به خط كوفى است ، و كمى جديدتر آن به خط عربى . پس پيداست كه خطنگارى روى سفال و بدل چينى در هزار و پانصد سال پيش در روزگار ساسانيان فن و هنرى بسيار پيشرفته بود . به تشخيص اهل خبره ، از ويرانه‌هاى كاخهاى قديم سفالهاى گوناگون بيرون آمده و اين سفالها در هرجا از گونهء ديگر است . ازينجا پيداست كه هنرمندان آن روزگار همه در پى خلاقيت و ابداع شيوهء خود بودند ، نه در كار تقليد محض . به روشنى مىبينيم كه خط زيبا و خوشنويسى براى ايرانيان هنر است ، چنان كه كتابهاى خطى كهنه يا مجموعه‌هاى خوشنوسى و مرصع را در گنجينهء اثاث خانه نگاه مىدارند . كسانى ( از سودجويان ) فقط تصاويرى را كه براى آراستن كتاب در ميان برگهاى آن است جدا مىكنند و در خارج ( يا به بيگانگان ) مىفروشند . چنين است كه كتابهايى كه هنرمندان برجستهء قديم نوشته و ساخته‌اند . رفته‌رفته ناياب شده است ، و امروزه اين گونه آثار را به سختى و با صرف پول هنگفت مىتوان به دست آورد . همچنان كه در خاور دور ، در ايران آثار خوشنويسى قديم هم هست كه قطعه‌هاى آن ، هرچند كه پاره يا ناقص باشد ، بسيار پربها است . امروزه هم هنرمندان خطاط و خوشنويسانى كه در خدمت دولت‌اند حقوق زياد مىگيرند ؛ اما شمار آنان رفته‌رفته مىكاهد و از ماشين تحرير هم زياد استفاده مىشود . خوشنويسى هم خود