سومريان و تمدن بين النهرين سهمى داشت . اما شگفتىبرانگيز است كه در اين مرحله ( از تاريخ معمارى ) فن طاق قوسى و آجربندى كردن از پايين و به سقف رساندن ( شيوهء طاق گنبدى ) هنوز شناخته نبود و اين تركيب پيچيده را بىداشتن وسايل دقيق طراحى و اندازه‌گيرى و فقط با اسباب و ابزارى كه تقريبا به تراز و گونيا محدود بود از كار درآوردند . معماران ايرانى علم هنر ساختمان را نخوانده بودند ، اما باز معمار ژاپنى به پايهء آنها نمىرسد . در كاخ كنونى گلستان سقف و ديوار با قطعه‌هاى كوچك آيينه تزئين شده است ، به شيوه‌اى كه آن را آيينه‌كارى مىخوانند و در واقع خاتم‌كارى با آيينه است . اينجا را تالار برليان نام داده‌اند ، زيرا كه آيينه‌كارى ديوار ، آن چنان است كه ميليونها قطعه الماس تراش دادهء پرتلألو بر ديوارها نشانده باشند . خانه‌هاى اشراف و اعيان ايران هم‌چنين طرح و تزئينى دارد . چيزى كه در كاخ گلستان برايم چشمگير نمود كاشىهاى كارشده بر پيشانى ديوارها است . اين كاشىهاى زيبا و درخشان هم چنان كه سفالينه‌هاى لعابدار قديم از ويژگىهاى روبناى ساختمان‌ها در ايران است . در حمام ساختمان سفارت و اقامتگا نيز ازين كاشىها كار شده بود . يك تكه از اين سفالينه‌هاى لعابدار قديم چندين هزار تومان ارزش دارد . اما ( تازه ساختهء آن چندان قيمتى نيست زيرا كه ) فن ساخت آن امروزه بسيار تنزل كرده است . سر در كاخ و زير طاق‌ها و دروازه‌ها را همه از اين كاشىهاى زيبا كار مىكنند . مىگويند كه فن و هنر كاشىسازى را در روزگار قديم ، مانى از چين آورد . در تاريخ جديد ، شاه عباس اول ، هنرمندان چينى را به اصفهان و كاشان دعوت كرد . ( پيش از آن ) در ميانهء سدهء سيزده ميلادى ( هفتم هجرى ) ، هولاگو خان برادر قوبيلاى قاآن و سرسلسلهء ايلخانان ايران « 1 » صنعتگران چينى را به اين سرزمين آورد . اين سفال لعابدار كه از تركيب ( هنر محلى با ) فن و صنعت چين پديد آمده است امروزه هم كاشى يعنى ساختهء كاشان خوانده مىشود .

--> ( 1 ) . مونگكه قاآن ، قوبيلاى قاآن و هولاگو خان به ترتيب پسران اول ، دوم ، و چهارم تولوى خان پسر چنگيز خان بودند .