برداشتى كه مؤسسان چهارگانه چهار شاخهء تسنّن از آن داشته‌اند ؛ و هيچ تفسير و تغييرى را در اين سنت روا نمىدارند . اما « مجتهد » شيعه شرح و تعبيرى را كه در اصل از امامان شيعه بازمانده است مايه و بنياد استنباط مىشناسد ، و بر پايهء آن مىتواند به فكر خود تفسير و تبيين تازه بكند . از اين روست كه گفته‌اند ملت شيعه ميدان پيشرفت و تحول دارد . نمونه‌اى از تأثير اين تفاوت را در نقش قالى مىبينيم ، كه چون سنّيان درآوردن نقش صورت را به دليل حرام بودن بت‌پرستى يكسره منع مىكنند ، مردم روستاهاى سنىنشين منحصرا نقش‌هاى هندسى يا طرح اسليمى يا نگارهء گل و گياه به كار مىگيرند ، و بسا كه از نمودن طرح حيوان در نقش قالى پرهيز دارند . اما شيعيان در قالىهايشان صورت شاهان ، سيماى پهلوانان يا طرح شير يا گل و پرنده را آزادانه مىآورند . البته نقش قالى با شيوهء بافت آن هم بستگى دارد ؛ اما بر روى هم چگونگى نقش قالى نمودار ناحيهء بافت آن است ، به طورى كه با يك نظر مىتوان قالى ايرانى را از قالىهاى ديگر تشخيص داد . در آباديهاى سنىنشين ، مانند دهات تركمن ، نقش‌ها تقريبا همه از خطهاى راست و كمانى ساخته و تركيب شده است ، و از موجودهاى زنده نشان ندارد . يك پديدهء مشترك دنياى اسلام پايين بودن جايگاه زنان است . در اين باره در مبحث " زن ايرانى " به تفصيل شرح داده‌ام ، و نيز دربارهء ازدواج موقت يا همسر " صيغه " گرفتن كه خاص شيعه است نوشته‌ام . پيروان آيين محمدى هرگز گوشت خوك نمىخورند . پيداست كه خوردن آن به حكم قرآن منع شده است . حتى در چين هم مردم " سى شين " « 1 » گوشت گوسفند مىخورند ، و در آش‌خانه‌ها يا مسافرخانه‌هاى اسلامى ، اعلان نوشته و زده‌اند كه گوشت خوك نمىدهند .

--> ( 1 ) . در قديم ، مسلمانان را در چين به اين نام مىخواندند . ( البته " سى شين " قرائت ژاپنى اين لفظ چينى است ) .