نمودار پيروزى نظامى ساسانى شناخته‌اند . آثار بازمانده در اينجا بر رويهم هفت حجارى است و چهارمين آن ، صحنه‌اى است يادگار پيروزى بر والرين ، امپراتور روم كه هفت سال در شوش اسير جنگى و بازداشت بود ، بزرگترين پيروزى لشكرى دورهء ساسانى را نشان مىدهد . درازى اين سنگ‌نقش حدود 10 متر و بلندى آن 80 / 4 متر است ، و بر آن پيكرهء شاهپور اول ساسانى كه با شكوه شاهانه بر اسب مىنشيند و امپراتور تسليم و اسير شدهء روم در پاى شاه زانو زده ، و صحنه‌هايى مانند اين ، نموده شده است . حجارى ديگر منظره بر اسب نشستن و نيز به تخت برشدن شاه اردشير بنيادگزار سلسله ساسانى ، و صحنه‌هايى از اين‌گونه است . داستان عشق شاه خسرو و شاهدخت شيرين سرگذشت خسرو براى داستان عشق او با دلدارش شيرين ، شاهزاده خانم مسيحى ، مشهور است . تاريخدان‌ها بر اين گمانند كه شيرين از خاندانى ارمن بوده است . بن‌مايهء اين داستان اين است كه خسرو با عشقى بىاندازه كه به شيرين داشت ، بر اختلاف دينى و اعتراض مخالفان چشم پوشيد و او را به ناگزير به همسرى خود و در مقام بانوى اول درآورد ، و نيز با مسيحيان گرمى و خوشرفتارى نشان داد ، و بسيارى كليساها و نيايشگاه‌هاى مسيحى ساخت ، و به ويژه با عيسويان نسطورى ( فرقهء مسيحىاى كه به چين راه يافت ) دوستى كرد ، بيشتر از اين رو كه شيرين از او دل برده بود . از قديم تا به امروز بسيارى از شاعران پارسىگوى اين داستان عشقى را به نظم درآورده‌اند . فردوسى هم در شاهنامه اين داستان را بازگفته ، و چنان كه انتظار مىرود اثر فردوسى در ميان سروده‌هاى ديگر ممتاز است . « 1 » نخستين‌بار كه خسرو شيرين را ديد در عهد پادشاهى پدرش هرمز بود ؛ و

--> ( 1 ) . شايد كه كازاما در تأثير نام بلند فردوسى و شاهنامه چنين نظرى داده است . با اين همه ، او در بهره‌يى كه در پى خواهد آمد داستان دلدادگى شيرين و فرهاد را از روايت نظامى آورده است .