كارستن نيبور ( مترجم : پرويز رجبى )
73
سفرنامه كارستن نيبور ( فارسى )
در نزديكى اين كاروانسرا قرار داشته است ، كوچكترين نشانهاى برجاى نمانده است . در اين راه خرابه خانهاى را نشانم دادند ، كه در كنارش درختى قرار دارد و از اين نظر جالب است ، كه سابق براين ، وقتى شاه حكومت حاكم شيراز را مورد تأييد قرار مىداد ، حاكم زير اين درخت خلعتش را مىپوشيد و ضمن تشريفاتى ، سواره به شهر مىرفت . ده زرقان بهصورت هلال ماه ، در كنار كوه بلندى قرار دارد و طرف پايين ده ديوار ضعيفى به ارتفاع هفت پا دارد . از بدشانسى اين ده چند سال پيش دو خان در نزديكى ده باهم جنگيدند و نتيجهء جنگ اين شد ، كه خان پيروز همهء ساكنين ده را به زندان انداخت و خانههايشان را ويران كرد . از اينروى حالا فقط قسمت كوچكى از اين ده ، در دامنهء كوه ، مسكون است . ديوار خانههاى اين ده ، مثل ديوارهاى همه دههاى ديگرى ، كه در ايران ديدهام ، يا از خاك است و يا از خشت . اما سقفها شيبدار و از نى ساخته شدهاند . چون هنوز ماه رمضان بود و در اين ماه مسلمانها در طول روز چيزى نمىخورند ، راهنماى من شبهنگام از خودش پذيرايى بيشترى كرد . او بين غروب و طلوع خورشيد ، سه وعدهء حسابى غذا خورد . شام من مرغى بود با استخوانى كاملا سياه . نمى - دانم ، آيا اين مرغ مرغ مخصوصى است و يا از غذاى مخصوصى ، كه مىخورد سياه مىشود . اما از اين مرغ در ايران زياد به چشم مىخورد و ايرانيها اين مرغ را به مرغهايى ، كه سفيد استخوان هستند ، ترجيح مىدهند . روز سيزدهم مارس 1765 ، پس از دو ساعت راه به رودخانهء بندامير رسيديم . اين رود همان رودى است ، كه يونانيهاى قديم آن را ارس « 1 » مى -
--> ( 1 ) . مىدانيم ، كه رودخانهء ارس در شمال غربى ايران ، در مرز ايران و شوروى است . ظاهرا نيبور رود كر را با رود ارس اشتباه كرده است . بندامير ، كه 106 متر طول دارد در سدهء چهارم هجرى قمرى به فرمان عضد الدوله ديلمى ، در هشتاد كيلومترى شيراز ، جلو رود كر ساخته شده است .