كارستن نيبور ( مترجم : پرويز رجبى )

202

سفرنامه كارستن نيبور ( فارسى )

منطقه و سپاهيان ناچيز خود ، آزاد خان را تا شيراز تعقيب كرد . مردم شيراز هميشه نسبت به كريم خان تمايل بيشترى داشتند تا هر خان ديگر و چون آزاد خان مى - دانست ، كه در شيراز مدت زيادى تاب نخواهد آورد ، به اصفهان رفت و كريم خان پس از تقويت قواى خود به تعقيب او پرداخت . در اين موقع كه كريم خان در اصفهان قصد درگيرى با دشمن را داشت ، محمد حسن خان قاجار هم از طرف ديگر سر رسيده بود و به اين ترتيب هركدام از اين سه خان با دو دشمن رو در روى بود . چون آزاد خان در ميان دو دشمن قرار داشت و براى مقابلهء با دشمنها از نيروى خود مطمئن نبود به طرف اروميه در آذربايجان فرار كرد . كريم خان كه زودتر از محمد حسن خان از فرار آزاد خان آگاه شده بود ، اصفهان را به تصرف خود درآورد . مردم دشتستان در درگيرى كريم خان با آزاد خان با صميميت از او حمايت كرده بودند ، اما همين‌كه دشمن نيرومندترى را ، رو در روى خود ديدند ، كمى دو دل شدند . علاوه‌براين ، محمد حسن خان وسيلهء چند افسر ، به كمك پول ، نظر دشستانيها را به خود جلب كرد . به اين ترتيب وقتى كريم خان در خارج از شهر با دشمن خود روبه‌رو شد به‌شدت شكست خورد و ناگزير از بازگشت به شيراز گرديد . او ضمنا ناگزير شد ، كه شاه اسماعيل را در اصفهان برجاى بگذارد . حالا محمد حسن خان قاجار ادعا مىكرد ، كه كريم خان و آزاد خان را شكست داده است و حكومت ايران را براى شاه جوان به دست خواهد آورد و كريم خان مىكوشيد ، تا به مردم بقبولاند ، كه محمد حسن خان قصد دارد ، به بهانهء حمايت از شاه ، شخصا حكومت براند . اصفهان و شهرهاى اطراف به خاطر دشمنيهاى اين سه خان به كلى ويران شده بودند و تقريبا همهء ارمنيها جلفا را ترك كرده بودند . چون با اين‌كه كريم خان به ساكنين اين حوالى - به خاطر جلب دوستيشان - آسيبى نمىرسانيد ، دشمنان كريم خان - به خاطر دوستى آنها با كريم خان - از هيچ نوع اذيت و آزار خوددارى