كارستن نيبور ( مترجم : پرويز رجبى )
106
سفرنامه كارستن نيبور ( فارسى )
هاى طرفين اين پلكانها دو پا ارتفاع دارند . جهت حركت اين پيكركندهها ، بر خلاف پيكركندههاى پلكان b / پنج « 1 » به طرف بالاى پلكان است و هركدام در دستش يك بره يا يك خربزه و چيزى از اين قبيل حمل مىكند . لباسها مثل لباس كسى است ، كه در پلكانهاى قبلى افسر دوم ناميده مىشد . لباس زنها مثل لباس كسى است كه در شكل شانزده و هفده ، بادبزن در دست دارد « 2 » . در غرب اين ساختمان پلكان بزرگ f / پنج قرار دارد « 3 » . بالاى اين پلكان دو درگاه ديده مىشود ، كه هركدام دو پيكركندهء بزرگ دارند . لباس اين پيكركندهها ، مثل لباس افراد پلكان b / پنج ، بلند است و هركدام از آنها نيزهاى در دست دارد « 4 » . بيرون درگاه g / پنج ، در شرق ساختمان ، دو درگاه ديگر وجود دارد .
--> ( 1 ) . پلكان شمالى ايوان اصلى آپادانا . ( 2 ) . منظور پلكانهاى شرقى و غربى جبههء جنوبى كاخ داريوش است ( تختجمشيد ، لوحههاى A / 132 و A 133 ) . پيكركندههايى ، كه نيبور به آنها اشاره مىكند مربوط به خدمتگزاران سراى شاهى است . اين خدمتگزاران كه يكدرميان پارسى و مادى هستند ، خوراك شاه را از پلهها بالا مىبرند و بزغاله و بچهآهو و مشك نوشيدنى و ظرفهاى مختلف غذا در دست دارند . نيبور ظرف غذا را كه سرپوشيده است ، خربزه پنداشته است . چون معمولا آشپزخانه تا سالن غذاخورى فاصلهء زيادى داشته است ، روى غذاها را مىپوشانيدند ، تا هم از سرد شدن غذا جلوگيرى بشود و هم گرد و خاك رويش ننشيند . جالب توجه است ، كه اين عادت ايرانيان ، يعنى پوشاندن غذا در موقع حمل آن ، هنوز هم به همان ترتيبى است ، كه در زمان داريوش بوده است . ظاهرا خدمتگزاران مادى سراى شاهى در پلكان شرقى و خدمتگزاران پارسى سراى شاهى در پلكان غربى خواجه هستند و چون پارسيها براى جلوگيرى از برخورد نفسشان با غذاى شاه ، باشليق خود را چند بار دور سر و گردنشان پيچيدهاند ، نيبور آنها را زن پنداشته است . ( 3 ) . منظور پلكان غربى كاخ داريوش است . ( 4 ) . منظور دو درگاه خارجى مدخل غربى كاخ داريوش است و دو پيكركندهء موردنظر نيبور نگهبانان مسلح به نيزهء اين دو درگاه هستند . تختجمشيد ، لوحهء 151 . براى آگاهى بيشتر از جزئيات پلكانها و مدخل غربى كاخ داريوش نگاه كنيد به : تختجمشيد ، ص 224 و 225 .